Ο ΑΡΗΣ

 

 

 

 

 

 Γράφει.

Ο Παν. Ι.Δ. Βλαχάκης.

Συνέχεια από το Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΜΟΥ ΗΤΑΝ ΕΛΑΣΙΤΗΣ  Δευτέρα, 10 Ιουνίου 2019. http://vlachakispan.blogspot.com/2019/06/blog-post.html

  «Πατέρα- πατέρα για τον Άρη δεν μας είπες! »Ταράχτηκε ο γέρο δάσκαλος, ο αγωνιστής του Α Ανταρτικού, ζωντάνεψαν τα μάτια του. Είπε δυνατά δυο φορές με την Ηπειρώτικη ντοπιολαλιά που δεν την εγκατέλειψε ποτέ του. «Για τον Άρην, τον Άρην, τον Βελουχιώτ΄ για τον Βελουχιώτ΄;; ». Εντάξει αφού μου το θύμισες θα σας πω για τον Άρη….

 « Ήμουν σύνδεσμος στα Τζουμέρκα. Η Οργάνωση μου έδινε διάφορα σημειώματα που έπρεπε να τα πάω σε διαφορετικά σημεία. Ένα από αυτά που είχε αποστολή το χωριό Πράμαντα επέτρεπε να δοθεί στα χέρια του Αρχηγού, του Άρη Βελουχιώτη.

 

                                          Φωτο του Άρη από το διαδίκτυο.

  Όλα τα μηνύματα ήταν σημαντικά αλλά αυτό ίσως ήταν το σημαντικότερο. Μου το είχαν τονίσει το είχα κρύψει καλά. Σε περίπτωση που με έπιαναν οι Γερμανοί, οι Ιταλοί ή οι συνεργάτες τους έπρεπε να τα καταστρέψω. Καλύτερος τρόπος ήταν να τα φάω. Όταν έφτασα στα Πράμαντα που είχε στρατοπεδεύσει ο ΕΛΑΣ ρώτησα έναν Ελασίτη στην πλατεία.

- Ρε που είναι ο Αρχηγός;

- Να σε αυτό το σπίτι ΄κει πάνου. Ήταν στο πάνω μέρος προς την ανηφορίτσα.

Πήγα λοιπόν. Στην πόρτα έστεκε σκοπός ένας Μαυροσκούφης. Ζήτησα τον Αρχηγό.

-  Τι τον θέλεις μου είπε;

- Να του δώσω ένα σημείωμα του είπα.

- Δώστα σε μένα μου λέει.

- Όχι του απάντησα έχω εντολή να το δώσω στα χέρια του δεν στο δίνω. Έχω εντολή να το δώσω στον ίδιο.

Τέλος πάντων έγινε μια φασαρία. Επέμενε αυτός επέμεινα και εγώ λέγοντας του έντονα ότι μόνο στον ίδιο τον Άρη θα το έδινα. Αυτός, o Αρχηγός ήταν στο βάθος πρέπει να κοιμόταν, μάλλον λαγοκοιμόταν γιατί άκουσε τη φασαρία. Ήρθε την πόρτα έτριψε τα μάτια του και άπλωσε το χέρι του να του δώσω το σημείωμα. Του το έδωσα και αφού με «έκοψε» με το σπινθηροβόλο βλέμμα του από πάνω έως κάτω με ρώτησε.

- Τι είσαι συ ωρε;

- Αντάρτης του λέω!

- Σκατά αντάρτης είσαι! Πόσο καιρό είσαι στον αγώνα;

- Έξη μήνες του απάντησα

- Καλά τόσο καιρό δεν βρήκες κανένα ζευγάρι παπούτσια στο δρόμο σου να « ποδεθείς;» Λέει στον Μαυροσκούφη.

- Πάρτον και πήγαινε να τον «ποδέσεις» μετά φέρτον πίσω να του δώσω την απάντηση.

Με είχε «κόψει » με το ζωηρό του βλέμμα από πάνω μέχρι κάτω. Είχα μήνες ξυπόλητος ούτε κάλτσες δεν είχα. Μετέφερα τα μηνύματα περνώντας βουνά, περπατώντας σε κακοτράχαλους δρόμους, πατώντας σε λάσπες, νερά και χιόνια.

Με παίρνει ο Μαυροσκούφης και με πηγαίνει σε κάποιο χωροφύλακα που τον είχαμε « περιορισμένο». Του λέει κε ενωμοτάρχα έχεις παπούτσια στο σπίτι σου;

- Έχω αλλά δεν είναι άρβυλα

- Δεν πειράζει δεν χρειαζόμαστε άρβυλα.

Τα παπούτσια αυτά τα λέγαμε σκαρπίνια. Μου ΄δωσε ένα ζευγάρι σκαρπίνια και κάλτσες. Τα φόρεσα, έβαλα εφημερίδες γιατί ήταν λίγο μεγάλα και ποδεμένος πήγα στον Άρη. Μου είπε τώρα είσαι εντάξει.

 Μου έδωσε το χαρτί με την απάντηση χωρίς να μου πει τα μέτρα προφύλαξης που μου τα έλεγαν οι άλλοι. Ήταν ευφυής ο Αρχηγός. Είχε καταλάβει ότι θα έκανα το παν και θα έφερνα σε πέρας την αποστολή μου με τον καλύτερο τρόπο. Του πήγα και άλλες φορές μηνύματα. Είχα την τιμή να τον γνωρίσω έστω και για λίγο χρόνο συνολικά.

 Μεγάλωσαν οι ανάγκες του αγώνα και από την ΕΠΟΝ με κατέταξαν στον ΕΛΑΣ. Όπως προείπαμε μετατέθηκα στο Μεγανήσι. Υπηρέτησα στις υποτυπώδεις τηλεπικοινωνίες του ΕΛΑΣ.

Πέρασε ο καιρός, φτάσαμε στο 1945 ο Άρης είχε γυρίσει από την Αλβανία. Το Κομμουνιστικό Κόμμα τον είχε αποκηρύξει και διαγράψει. Το είχα διαβάσει στο «Ριζοσπάστη». Είμαστε στους Μελισσουργούς. Ο Αρχηγός ήθελε να μας μιλήσει. Μας ειδοποίησαν και πήγαμε σε ένα κτήριο που είχε αίθουσα σε όροφο. Μας μίλησε για τον αγώνα μας είπε διάφορα. Όπως να προσέξουμε για να ζήσουμε. Στο τέλος μας είπε ότι θα συνεχίσει τον αγώνα πηγαίνοντας στην πατρίδα του τη Ρούμελη. Τι μου ήρθε έμενα να του πω;

- Αρχηγέ που πας; Που πας;

- Τι θα πει αυτό; Μου λέει.

- Αφού το Κόμμα σε έχει διαγράψει και σε έχει αποκηρύξει που θα πας χωρίς βοήθεια; Θα χαθείς! Λες και δεν τα ήξερε. Λες και δεν διάβαζε εφημερίδα; Διάβαζε το « Ριζοσπάστη». Αυτά τα είπα από την αγωνία και από το μεγάλο ενδιαφέρον μου για τον Αρχηγό.

- Εεε- Εεε μου λέει.

 Μου φάνηκε ότι με αποχαιρετούσε με το θλιμμένο του βλέμμα. Είπε και άλλα που δεν τα θυμάμαι. Θυμάμαι ένα πράγμα. Φορούσε ένα κάλο καινούργιο ψηλό άρβυλο, μάλλον Εγγλέζικο, στο ένα πόδι μέχρι εδώ πάνω . Μας το δείχνει και μας λέει «Το παλιό μεγαλείο!»

Στο άλλο πόδι φορούσε ένα κοντό, παλιό πολύ φθαρμένο μπαλωμένο με σύρματα. Μας το δείχνει και μας λέει « Ο καινούργιος δρόμος»

« Το παλιό μεγαλείο και ο καινούργιος δρόμος » Δεν θυμάμαι τα άλλα που μας είπε αλλά το νόημα ήταν να δούμε τι θα κάνουμε από δω και πέρα. Μετά κατέβηκε στην Μεσούντα και ακολούθησαν τα γνωστά γεγονότα. Είχα υπηρετήσει ένα διάστημα στην περιοχή της  Μεσούντας είναι απότομα και άγρια αυτά τα μέρη.

Σιώπασε για λίγο ο Δάσκαλος. Ποιος ξέρει που έτρεχε το μυαλό του εβδομήντα τόσα χρόνια πίσω. Ψιθύρισε « Έμεινα λίγο ακόμα στον ΕΛΑΣ. Με πήραν τα μέτρα ειρήνευσης γλύτωσα και επέστρεψα στο σπίτι μου…» Πήγα στο σχολειό στην Άρτα και δεν με κυνήγησαν έτσι δεν βγήκα στο Β΄. Υπέστην διώξεις που δεν είναι του παρόντος. Τα υπόλοιπα τα γνωρίζεις. Η γενιά μου επιβίωσε σε δύσκολες συνθήκες.

 

Φωτο από την στρατιωτική του θητεία. Τον ανάγκασαν να παραιτηθεί από δόκιμος και υπηρέτησε σαν απλώς στρατιώτης.

 Το πειραχτήρι ο γιος του, ο καλός συνάδελφος μου, χαμογελούσε αμήχανα- πικρά.

- Τι γελάς ρε….του είπα.

- Τα ξέρει του τα έχω πει πολλές φορές…

- Δάσκαλε γιατί δεν τα έγραψες; Γιατί δεν έγραψες για τον Άρη;

- Ο Άρης δεν θέλει λιβανίσματα και ύμνους…. Σιγή… ο Άρης δεν έχει ανάγκη από γραπτά, αγάλματα κ.α. Οι ιδέες του ζουν….Σιώπασε και δεν έκανε κριτική στο Κόμμα.

 Μετά από λίγο καιρό ο Δάσκαλος έγινε πολίτης του άλλου κόσμου. Ακόμα και μ ε το θάνατο του μας δίδαξε αξιοπρέπεια. Τι δουλειά έχω με τους παπάδες! Πολιτική κηδεία και αποτέφρωση στην Βουλγαρία….

 Σχόλια.

Ι)  Δεν γνωρίζω αν ο Δάσκαλος πρόλαβε να διαβάσει την ΙΣΤΟΡΙΑ του ΚΚΕ 1939-1949. Διάβαζε μέχρι τα βαθιά γεράματα. Αλλά και να την διάβαζε παρόλο που τα γνώριζε από τότε και είχε πικραθεί με το χαμό του « Αρχηγού» δεν θα σχολίαζε.)

ΙΙ)   Παραθέτω χωρίς σχόλια το απόσπασμα από τον Β1 ΤΟΜΟΣ (ΕΚΔΟΣΗ 2018

« Ο Άρης Βελουχιώτης, καταδιωκόμενος από τον αστικό στρατό, βάζει τέλος στη ζωή του ; με το ατομικό του περίστροφο, περικυκλωμένος έξω από τη Μεσούντα. Τη μέρα του θανάτου του δημοσιεύτηκε στο Ριζοσπάστη απόφαση που πήρε το ΠΓ, με ημερομηνία 15 Ιούνη, η οποία ανέφερε:
«Το Πολιτικό Γραφείο ενέκρινε τη δημοσίευση στο Ριζοσπάστη της απόφασης της 11ης Ολομέλειας της Κεντρικής Επιτροπής για τον Άρη Βελουχιώτη (Θανάση Κλάρα ή Μιζέρια). Ο Κλάρας, αφού μια φορά πρόδωσε και αποκήρυξε το ΚΚΕ γιατί λύγισε μπροστά στην τρομοκρατία του Μανιαδάκη,………….»

 

 
         Γράφει ο 

Παν. Ευαγ. Βέμμος

ΕΘΝΙΚΟΝ ΤΟ ΑΛΗΘΕΣ

Η «Αδελφότης» της Τριπολιτσάς και ο ρόλος της στον Εμφύλιο.

 

Ο ανταγωνισμός για την εξουσία ανάμεσα στους καπεταναίους με τους προεστούς, καραβοκυραίους και φαναριώτες οξύνονταν μετά την Άλωση της τριπολιτσάς . Ένας άλλος ανταγωνισμός προέκυψε για τα λάφυρα της Τριπολιτσάς. Διεκδικούσαν μερίδιο όσοι πολιορκούσαν κάστρα στην Πελοπόννησο αλλά και Στερεοελλαδίτες που φύλασσαν τα Δερβένια. Είναι δε χαρακτηριστική η περίπτωση στην Τριπολιτσά, ο Φωτάκος γράφει «... Οι εθελοντές στρατιώται άρπαζαν τα λάφυρα από εκείνους, οίτινες δεν ήσαν εξ αρχής εις την πολιορκίαν της πόλεως, αλλ' είχαν έλθει τελευταίοι δια τα λάφυρα, και δεν επρόφθασαν να φύγουν και ένεκα των λαφύρων εγένοντο εφόδοι επί εφόδων και πολλά αδικήματα και άλλα ατακτήματα, ως ήτο επόμενον, εσυνέβησαν. Μάλιστα οι εντόπιοι Τριπολιτσιώται εκτός της ζημίας την οποίαν έπαθαν κατά την άλωσιν της πόλεως έχασαν τα λαφυρά των...». Για τον λόγο αυτόν και για το γεγονός ότι μετά την άλωση τα στρατεύματα, αφού δεν υπήρχε στρατόπεδο, έμεναν στα σπίτια Τριπολιτσιωτών που δυσανασχετούσαν αφού η πληρωμή από την πολιτεία για την τροφοδοσία καθυστερούσε. Τα γεγονότα αυτά εκμεταλλεύτηκε ο προεστός της Τριπολιτσάς Γ. Μπάρμπογλου (μετέπειτα έγινε Βάρβογλης) και έστρεψε το λαό της Τριπολιτσάς εναντίον του Κολοκοτρώνη. Το 1824 μάλιστα, εσύστησαν εταιρεία την οποίαν ονόμασαν «αδελφότητα», που δρούσε εχθρικά απέναντι του μέχρι την απελευθέρωση και μετά έγιναν συκοφάντες κάποιοι στη δίκη στ' Ανάπλι την περίοδο της αντιβασιλείας.

Το παλαιό Εκτελεστικό στις 17 Ιανουαρίου 1824 με εισήγηση του Κολοκοτρώνη μετέθεσε την έδρα του στην Τριπολιτσά για μεγαλύτερη ασφάλεια. Κατηγορούσε ότι δια του Μαυροκορδάτου μελετούσε «να δώσει την Ελλάδα εις τους Άγγλους». Επεδίωξε να αλλάξει την απόφαση του Πλαπούτα που είχε στραφεί προς την Κυβέρνηση του Κρανιδίου και να τον φιλιώσει με τους Δεληγιανναίους που είχαν συγκρουσθεί για τις προσοδούς της Γορτυνίας. Έστειλαν δε αποστόλους με σχετικές οδηγίες για προσεταιρισμό των οπλαρχηγών της Στερεάς Ελλάδος και των Σουλιωτών. Από τις πρώτες ενέργειες ήταν η προσπάθεια ματαίωσης του δανείου από την Αγγλία και η πρόσκληση του Καποδίστρια, ο οποίος διέμενε στη Γενεύη, να αναλάβει την διακυβέρνηση της χώρας. Για το διπλό αυτό σκοπό ανέθεσε στον Δ. Περούκα τη διεκπεραίωση. Την ενέργεια αυτή κατήγγειλε ως «αντεθνική» και «διασπαστική» η κυβέρνηση του Κρανιδίου και οι αγγλικές αρχές αρνήθηκαν να του επιτρέψουν από τα επτάνησα, που είχε μεταβεί, τη συνέχιση του ταξιδιού.

Σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη των γεγονότων διαδραμάτισε η εταιρεία της Τριπολιτσάς «αδελφότης». Με την εκδήλωση της πολιτικής κρίσης η εταιρεία πήρε

πολιτική θέση, η οποία στρεφόταν εναντίον του Κολοκοτρώνη. Το γεγονός αυτό εκμεταλλεύτηκε το νέο Εκτελεστικό με υποσχέσεις μισθών και διπλωμάτων προσεταιρίσθηκε ηγετικά της στελέχη. Οι σκοποί της «αδελφότητας» εκδηλώθηκαν απροκάλυπτα στη διάρκεια οχλαγωγίας, η οποία είχε αφορμή το φόνο φούρναρη από αξιωματικό της φρουράς του Παπαφλέσσα. Οι Τριπολιτσιώτες παρακινούμενοι από τους αρχηγούς της «αδελφότητας» αποδοκίμαζαν την κυβέρνηση με το σύνθημα «κάτω το Εκτελεστικό». Στις συμπλοκές σκοτώθηκαν δυό-τρεις οπαδοί του Παπαφλέσσα και κινδύνευσε να καεί και ο ίδιος. Σώθηκε με την βοήθεια του Πλαπούτα και αναγκάσθηκε να καταφύγει στο Κρανίδι, όπου ανέλαβε το Υπουργείο Εσωτερικών. Υπεύθυνος θεωρήθηκε τότε για τα γεγονότα ο Παπαφλέσσας. Με την επέμβαση του Κολοκοτρώνη, που επέστρεψε εσπευσμένα στην πόλη, τα πράγματα ηρέμησαν. Όμως οι εταίροι της «αδελφότητας» πλήθαιναν, παρακολουθούσαν τις ενέργειες του παλαιού Εκτελεστικού και ενημέρωναν τους «κυβερνητικούς». Μάλιστα επιχείρησαν να δολοφονήσουν τον Κολοκοτρώνη, όταν επέστρεφε νύχτα από το σπίτι του Πετρόμπεη, όπου συνεδρίαζε το Εκτελεστικό. Τον έσωσε από βέβαιο θάνατο ένας από τους συνωμότες, ο Αναγν. Σαράτσης ή Τσάτσος. Μετά την απόπειρα ο Κολοκοτρώνης κάλεσε τον γιό του Γενναίο με 200 στρατιώτες και ενίσχυσε τη φρουρά της πόλης.

                              O πόλεμος της Τριπολιτσάς Eργο Παν. Ζωγράφου

Συζητήθηκε δε στο Εκτελεστικό πρόταση να συλληφθούν για τα συνωμοτικά τους σχέδια τέσσερα σημαντικά στελέχη της «αδελφότητας» και μετά να προχωρήσει το στράτευμα, πιστό στο Εκτελεστικό, και να επιτεθεί στους «κυβερνητικούς» στην Αργολίδα. Ο Κολοκοτρώνης αρνήθηκε γιατί ήθελε να αποφύγει την ένοπλη ρήξη και γιατί πίστευε ότι ήταν δυνατή η συμφιλίωση.

Σ' αυτό το πνεύμα διαλλακτικότητας έγιναν προσπάθειες συμβιβασμού, πρώτα από τον Νικηταρά και στη συνέχεια από τους Υψηλάντη, που κρατούσε ουδέτερη στάση, και τον Πλαπούτα. Οι προτάσεις του όμως απορρίφθηκαν μετά από εισηγήσεις των Μαυροκορδάτου - Κωλέττη. Η αποτυχία του συμβιβασμού και η ανοχή του Γενναίου στις βιαιοπραγίες των στρατιωτών του σε βάρος των αντιφρονούντων όξυνε την κατάσταση μέσα στην Τριπολιτσά. Σε νέα εξέγερση της «αδελφότητας» τετρακόσιοι άνδρες πήραν τα όπλα και στράφηκαν εναντίον της φρουράς. Στις συμπλοκές που ακολούθησαν υπήρξαν θύματα και από τις δύο πλευρές. Πολλοί απειροπόλεμοι πολίτες πέταξαν τα όπλα τους και γύρισαν στα σπίτια τους, αρκετοί όμως με επικεφαλής τον Μ. Μποταΐτη οχυρώθηκαν στη Μεγάλη Τάπια και σε γειτονικά σπίτια και ζήτησαν τη βοήθεια των «κυβερνητικών». Ο Κολοκοτρώνης φοβούμενος μήπως τους σταλλεί βοήθεια στρατολόγησε στην Καρύταινα 2000 άνδρες. Από έλλειψη τροφών και βοήθειας οι εξεγερθέντες αναγκάσθηκαν να ζητήσουν διαπραγματεύσεις. Με τη μεσολάβηση του Γ. Μαυρομιχάλη και την προστασία του φυγαδεύτηκαν νύχτα από την Τριπολιτσά μαζί με τα ηγετικά στελέχη της «αδελφότητας» και ενώθηκαν με τους «κυβερνητικούς» στο Κρανίδι. Έτσι αποκαταστάθηκε η τάξη στην πόλη.

Ενώ ο Κολοκοτρώνης αισιόδοξος διέλυσε το στρατιωτικό του σώμα, η Κυβέρνηση στο Κρανίδι μετά από αίτηση της «αδελφότητας» διέταξε (17 Φεβρουαρίου) κινητοποίηση των δυνάμεων της για ένοπλη αναμέτρηση.

 

* Φράση που φέρεται ότι είπε ο Διονύσιος Σολωμός και τήρησε αυτή την αρχή στο έργο του και δεν αναφέρει στους μύθους της ¨Μεγάλης Ιδέας¨ που δημιουργήθηκαν αργότερα.

Υποσημείωση: Το Άρθρο αυτό είναι απόσπασμα από το υπό έκδοση βιβλίο «Μαρτυρική Τριπολιτσά».

Εθνική αντίσταση στα Δολιανά.

     

Επιμέλεια. 

Παν. Ευαγ. Βέμμος.

                          Η υπόσχεση που όφειλα.

Τριάντα χρόνια μετά την απελευθέρωση από τη φασιστική - ναζιστική Κατοχή, με τη μεταπολίτευση (1974), σταμάτησαν οι διώξεις των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης. Η κρατική αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης το 1982 και η άρση των συνεπειών του Εμφυλίου πολέμου το 1989 ομαλοποίησαν την πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας. Τα γεγονότα αυτά δημιούργησαν πρόσφορο έδαφος για την καταγραφή και μελέτη της ιστορίας της σκληρής και συνάμα τραυματικής δεκαετίας του 1940.

Φωτογραφία εξωφύλλου: Άνοιξη 1944, στο γεφύρι των Κάτω Δολιανών, εκεί που είναι το προσκυνητάρι της Αγίας Παρασκευής. Όρθιοι (από αριστερά):1. Λαλιώτης Γεώργιος 2.Αγνωστος 3.Χριστοφίλης Νίκος (Γκούρας),4.Φιλάρετος Στέλιος 5.Βεκιάρης Κώστας (Κατσικόπουλος). 6. Φιλάρετος Λεωνίδας.7. Κυρίμης Σαράντος 8. Κρίγκας Γιάννης (Σοφός 9. Κωτσιαρίδης Χριστόφορος (Τόκλης)10. Άγνωστος 11.Αγνωστος.

Καθιστοί (από αριστερά): 1. Βεκιάρης Ερωτόκριτος 2. Ζαχαριάς Παναγιώτης (Τάκης) 3. Κώστας Καραγιάννης (Τσούχλος) 4. Γκίτζιας Νίκος (Σαραβαλιάς) 5. Μπουτσιάνης Σωτήρης (Τριμπούνης) 6. Παπαγεωργίου Άγγελος (Παπανικολής) 7. Βεκιάρης Βαγγέλης και η σκιά μπροστά είναι του φωτογράφου Χρήστου Δαβαρούκα.Η φωτογραφία προέρχεται από τη Μαρία Καρζή, κόρη του Παπαργύρη και σύζυγο του Κωστή Καραμήτρου. Τη φωτογραφία την πήρα από το αρχείο Δαβαρούκα, μαζί με σημείωμα με τα ονόματα των αναγνωρισμένων προσώπων, έκτος από τον Κώστα Καραγιάννη (Τσούχλο), που αναγνωρίσθηκε από τους Κώστα Ανδριανίδη και Αγγελή Αγγελίδη. Ερωτηματικό υπάρχει για όσα άτομα δεν αναγνωρίσθηκαν.

Έτσι πολλοί απ' τους αγωνιστές της Αντίστασης και του Εμφυλίου άφησαν αφηγήσεις, μαρτυρίες και άλλα στοιχεία απ' αυτή την περίοδο. Σ' αυτό το πνεύμα μια ομάδα αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης από τα Δολιανά αποφάσισαν συλλογικά να διασώσουν πώς ξεκίνησε η Αντίσταση στο χωριό, πώς οργανώθηκε και ποιοι πήραν μέρος.

Το κείμενο αυτό, παρά τον υποκειμενικό του χαρακτήρα, αποτελεί σημαντική πρωτογενή ιστορική πηγή. Έχει δε ιδιαίτερη σημασία, γιατί το προσυπογράφουν τρεις γνωστοί διοικητές λόχων του 8ου συντάγματος του ΕΛΑΣ Πάρνωνα, όπου είχαν εθελοντικά καταταγεί δεκάδες Δολιανίτες.

 Πρόθεσή τους ήταν να διασώσουν την ιστορική μνήμη και να αποφύγουν να «ξύσουν πληγές». Για το λόγο αυτό δεν έδωσαν το κείμενο στη δημοσιότητα τότε που συντάχθηκε(1990) αλλά το άφησαν σε μένα, με εντολή να δημοσιευθεί μετά το θάνατο όλων.

Έτσι, τριάντα σχεδόν χρόνια μετά, αφού έχει εκπληρωθεί η βούληση των συντακτών του κειμένου, έκρινα σκόπιμο να δημοσιευθεί αυτούσιο, εμπλουτίζοντάς το μόνο με κάποιες ανέκδοτες φωτογραφίες. Αναμφίβολα η αναφορά αυτή δεν καλύπτει όλες τις πλευρές των δράσεων της Εθνικής Αντίστασης στα Δολιανά ούτε περιλαμβάνει όλες τις απόψεις, μπορεί όμως να αποτελέσει κίνητρο για την αναζήτηση στοιχείων προφορικών ή γραπτών ώστε η δημοσιοποίησή τους να συμβάλει στη διάσωση και γνώση της ιστορίας του χωριού.

  Παναγιώτης Βέμμος Δολιανά Μάρτιος 2019.

<< Σαν αγωνιστές της Εθνικής αντίστασης αποφασίσαμε να φτιάξουμε μια επιτροπή από επιζώντες πρωτοπόρους συνειδητούς- που δε λύγισαν παρά τους διωγμούς- τα βασανιστήρια, τις δυσκολίες του εμφυλίου και της μετεμφυλιακής περιόδου και την προσπάθεια εξαγοράς συνειδήσεων, και παρέμειναν πιστοί στα ιδανικά της αντίστασης.

 Έχουμε καθήκον να γράψουμε για τη μικρή ή μεγάλη δράση των αντιστασιακών στα δύσκολα χρόνια της σκλαβιάς και για την ιστορία του χωριού μας, τα Δολιανά. Θεωρούμε ότι είναι υποχρέωση να αφήσουμε στα παιδιά μας- στα εγγόνια μας, στο μέλοντα ιστορικό και γενικά στις επερχόμενες γενιές την πραγματική ιστορία του Ε.Α.Μ. - Ε.Λ.Α.Σ., και να μείνει στην κοινότητα μνημείο της δοξασμένης Εθνικής αντίστασης, και όχι όπως θέλησαν να την παρουσιάσουν οι απόντες- οι προσκυνημένοι, παραποιημένα και συκοφαντημένα για να προβάλλουν ή να αυτοπροβάλλονται άτομα με εξαγορά συνειδήσεων, που έπειτα έγιναν διώκτες και βασανιστές στα Μακρονήσια, με βρώμικες ομιλίες στην αγορά ενάντια στην Εθνική αντίσταση, όπως ο δάσκαλος Χριστόφορος Θεμ. Κωτσιαρίδης, πρώην υπεύθυνος της Ε.Π.Ο.Ν.

Στα αυθεντικά ατά ντοκουμέντα θα αναφέρουμε συνοπτικά, ανεπηρέαστα, τίμια, με ειλικρίνεια και χωρίς πάθος πώς ξεκίνησε η Εθνική αντίσταση στα Δολιανά και τί πρόσφερε η οργάνωση στο μεγάλο αυτό αγώνα παρά την οργανωμένη αντίδραση των καιροσκόπων, που ήταν η αιτία να χυθεί πολύ αίμα. Επίσης, τί πρόσφερε λαϊκή ασφάλεια, δικαιοσύνη, περιφρούρηση της σοδιάς από τους πλιατσικολόγους, λαϊκό δικαστήριο, αυτοδιοίκηση και άλλα. Παρακάτω θα αναφέρουμε πόσοι έλαβαν μέρος στα διάφορα πόστα της Αντίστασης- πόσοι έχυσαν το αίμα τους- και ακόμη πόσοι πρόδωσαν τον αγώνα και έγιναν συνεργάτες των κατακτητών. Από εδώ ξεκίνησαν οι πρωτοπόροι του ένοπλου αγώνα του ΕΛΑΣ.

Το παρόν συντάχθηκε από την επιτροπή, την οποία αποτέλεσαν οι: Κώστας Ι. Βεκιάρης, Βασίλης Γ. Σάγγας- Βαγγέλης Ι. Βέμμος, Παναγιώτης Κ. Ζαχαριάς, Κώστας Γ. Λυμπεράκης και Αλέκος Χριστοφύλης. 

     Από τα μέλη της επιτροπής έχω φώτο του  Κώστα Γεω Λυμπεράκη.

Για τη γνησιότητά του εγκρίνουν και προσυπογράφουν οι επιζώντες δοξασμένοι αξιωματικοί του 8^ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ: Βαγγέλης Μαχαίρας, Γιώργης Κονταλώνης, Γιάννης Γραμματικάκης ή Αστραπόγιαννης σαν διοικητές Λόχου όλοι οι ΕΛΑΣίτες Δολιανίτες που υπηρέτησαν κάτω από τις διαταγές τους, εκτός από το Γιάννη Γ. Σάγγα ή Νικηταρά, καπετάνιο Λόχου, που υπηρέτησε στο 11^ο Σύνταγμα στο τάγμα Βάσου Τσεκούρα.

Η συγκρότηση της πρώτης οργάνωσης του Ε.Α.Μ. έγινε στα επάνω Δολιανά το Γενάρη του 1942 στου Κούβλι, στο Λινό του Παναγιωτόπουλου από τους: Παναγιώτη Καβάσαλη, Κώστα Γ. Λυμπεράκη, Κώστα Ι. Βεκιάρη, Αριστείδη Γ. Λυμπεράκη και Αλέκο Χριστοφύλη ή Γκούρα, όλα στελέχη και μέλη από τον παράνομο από τη βασιλομεταξική δικτατορία οργανισμό του ΚΚΕ. Αποφασίστηκε η συγκρότηση του πρώτου γραφείου του ΕΑΜ. Γενικός υπεύθυνος ορίστηκε ο Παναγιώτης Καβάσαλης, πολιτικός καθοδηγητής ο Κώστας Λυμπεράκης, μέλη ο γραμματέας της ακτιδικής επιτροπής του Κ.Κ.Ε., Κώστας Ι. Βεκιάρης, υπεύθυνοι τύπου και οικονομικού τομέα ο Αριστείδης Λυμπεράκης και Αλέκος Χριστοφύλης. Το Κούβλι ήταν ένα κέντρο οργάνωσης του Εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, επεκτάθηκε και στα γύρω χωριά, που από εκεί συνδέθηκαν με την Ανδρίτσα, που ήταν η μοναδική συγκοινωνία που εξυπηρετούσε τη Βόρεια Κυνουρία και εκεί είχε οργανωθεί ο πρώτος ΕΑΜικός πυρήνας από τους: σταθμάρχη Τρύφωνα Δ. Καραμήτρο, Τάσο Σ. Λομβαρδιά, Βαγγέλη Ι. Βέμμο, Αγγελή Α Μύλη και Σαράντο Β. Σπυράκη από την Πλατάνα.

                        Μετείχαν στην πολιτική οργάνωση του Ε.Α.Μ.

1)Παναγιώτης Καβάσαλης, υπεύθυνος Κ.Κ.Ε.2) Κώστας Ι. Βεκιάρης, γραμματέας Ακτιδικής επιτροπής Κ.Κ.Ε. 3) Κώστας Γ. Λυμπεράκης, υπεύθυνος Λαϊκής αστυνομίας Κ.Κ.Ε. 4) Αριστείδης Γεωργ. Λυμπεράκης, υπεύθυνος τύπου και διαφώτισης Κ.Κ.Ε. 5) Αλέκος Χριστοφύλης, υπεύθυνος οικονομικού τομέα Κ.Κ.Ε. 6) Γεωρ. Κ, Πουλημένος ή Μπερούκας, φρούραρχος Κ.Κ.Ε.7) Αντώνης Π. Λυμπερόπουλος, στρατιωτικός διοικητής εφεδρ. Λόχου Κ.Κ.Ε. 8) Παναγιώτης Ι. Οικονόμου, διαφωτιστής Κ.Κ.Ε. 9)Ιωαν. Δ. Πουλημενόπουλος ή Γιόκας, Λαϊκή αστυνομία Κ.Κ.Ε. 10) Βασίλειος Π. Τσιαμούλος, Ε.Λ.Α.Σ Ε.Α.Μ.11) Ιωαν. Γ. Φουρτούνης, Ε.Λ.Α.Σ. Ε.ΑΜ. 12) Ηλίας Π. Κολοστούμπης, μέλος Ε.ΑΜ., τον εκτέλεσαν Γερμανοί Κ.Κ.Ε.13) Παναγιώτης Γ. Κόκορης, μέλος Ε.ΑΜ., τον εκτέλεσαν ταγματασφαλήτες14) Αποστόλης Ι. Βλαχάκης, τον εκτέλεσαν Γερμανοί αφού τον κατέδωσε ο Κώστας Γ. Μητρομάρας Κ.Κ.Ε.15) Γεωργ. Ν. Φούφας Ε.ΑΜ.16) Δημ. Κ, Κοσκινάς ή Μπιτσικόρδας Κ.Κ.Ε. 17)Ηλίας Κ, Κοσκινάς, Ε.Λ.Α.Σ.  Ε.Α.Μ. 17) Βασίλειος Γ. Καρπουλώνης, αυτοδιοίκηση Ε.Α.Μ. 18) Κώστας Φυλάρετος Κ.Κ.Ε. 19)Βασίλειος Γ. Μεγγλής Ε.Α.Μ. 20) Αδαμάντιος Γ. Μεγγλής Κ.Κ.Ε. 21) Γρηγόριος Θ. Χουτόπουλος Ε.Α.Μ.22) Σωτήρης Ν. Μπουτσιάvης Ε.Α.Μ. 23) Νικόλαος Κ. Πουλημένος ή Φουφουvάκος, τροφοδότης σύνδεσμος Κ.Κ.Ε.24)Γεωργ. Ι. Σάγγας, πατέρας των Σαγγαίωv, τον δολοφόνησαν παρακρατικοί Κ.Κ.Ε.

                                                          Ε.Τ.Α.

1) Παναγιώτης Α. Λυμπερόπουλος Κ.Κ.Ε. 2) Νικόλαος Δ. Καραμήτρος Κ.Κ.Ε.

                                             Πρωτοπόροι στον ΕΛΑΣ

1) Βαγγέλης Ι. Βέμμος Κ.Κ.Ε. καπετάνιος Λόχου. 2)Γιάννης Γ. Σάγγας – Νικηταράς- Κ.Κ.Ε. καπετάνιος Λόχου. 3)Αριστείδης Γ. Λυμπεράκης διαφωτιστής Κ.Κ.Ε.4) Γεωργ. Ν. Λαλιώτης Ε.Α.Μ.

Ευάγγελος Ι. Βέμμος (1917-1997) Από τους πρωτοπόρους αντάρτες. Ανέκδοτη φωτογραφία του χειμώνα του 1944, πίσω από το σχολείο των Κάτω Δολιανών.

                                             Παναγιώτης Βέμμος Δολιανά Μάρτιος 2019.

 Οι παρακάτω κατετάγησαν από τον Οκτώμβρη του 1943 μέχρι το Μάη του 1944:

1) Γεωργ. Π. Καρμπουλώνης καπετάνιος Λόχου Ε.Α.Μ. 2) Ανδρέας Π. Λυμπερόπουλος, ιατρός χειρουργός .Κ.Κ.Ε. 3)Γεωργ. Δ. Πουλημένος Κ.Κ.Ε. 4)Ιωάννης Δ. Κρίγγας Ε.Α.Μ. 5)Βασίλειος Π. Τσιρόπουλος Κ.Κ.Ε. 6) Σωτήρης Ι. Ρόρης Κ.Κ.Ε. 7)Στρατής Μίγας Κ.Κ.Ε. 8) Βασίλειος Γ. Σάγγας Κ.Κ.Ε. 9) Μιλτιάδης Γ. Σάγγας Κ.Κ.Ε. 10) Ανδρέας Γ. Σάγγας Κ.Κ.Ε. 11) Παναγ. Γ. Σάγγας Κ.Κ.Ε. 12) Αντώνης Γ. Καραμαντζάνης ή Κουλουράς 13) Παναγ. Κ. Ζαχαριάς Κ.Κ.Ε. 14) Νικόλαος Χριστοφύλης ή Γκούρας Κ.Κ.Ε. 15) Ιωάννης Ν. Καραμήτρος Κ.Κ.Ε. 16) Γεωργ. Η. Κοντογιανόπουλος Ε.Α.Μ 17) Ιωάννης Η. Δούλος Ε.Α.Μ. 18) Λυμπέρης Χ. Κοντογιανόπουλος Ε.Α.Μ. 19) Ιωάννης Π. Ψόφιος Κ.Κ.Ε. 20) Ηλίας Π. Ψόφιος Ε.Α.Μ. 21)Ιωάννης Γ. Φούφας Ε.Α.Μ. 22) Ηλίας Γκούτης Ε.Α.Μ. 23) Ερωτόκριτος Ι. Βεκιάρης, στέλεχος στο Δημοκρατικό Στρατό, σκοτώθηκε Κ.Κ.Ε. 24)Ευάγγελος Ι. Βεκιάρης Κ.Κ.Ε. 25) Ιωάννης Α. Λυμπεράκης Κ.Κ.Ε.26) Γεωργ. Τουρούτσικας, τραυματίας στο Μυστρά Ε.Α.Μ. 27) Ιωάννης Τσιρόπουλος ή Σιώρης 28) Σαράντος Ν. Κυρήμης Ε.Α.Μ. 29) Κώστας Ι. Ρόρης, τον δολοφόνησαν παρακρατικοί Κ.Κ.Ε. 30) Άγγελος Παπαγεωργίου 31) Γεώργ. Οδ. Κοράλης Ε.Α.Μ. 32) Αγησίλαος Α. Βούλγαρης Ε.Α.Μ. 33) Ιωάννης Κ. Βούλγαρης Ε.Α.Μ. 34) Γεωργ. Ν. Τσιαμπάσης Κ.Κ.Ε. 35) Σπύρος Παυσ. Παπαντώνης Ε.Α.Μ. 36) Βασ. Χ. Κωλέτης Ε.Α.Μ.

37) Ιωάννης Γ. Οικονόμου Ε.Α.Μ.38) Κων/νος Γ. Κοντογιανόπουλος ή Λύρας Ε.Α.Μ.39) Αποστόλης Γ. Κοντογιανόπουλος ή Λύρας Ε.Α.Μ.40) Σωτήρης Β. Μπουτσιάνης ή Τριμπούνης Κ.Κ.Ε.

                                                             ΕΠΟΝ

1) Κασιανή Α. Καρζή, οδοντίατρος, δασκάλα, περιφερειακή υπεύθυνη ΕΠΟΝ K.Κ.Ε. 2)Χριστόφορος Θεμ. Κωτσιαρίδης, δάσκαλος, υπεύθυνος τοπικής ΕΠΟΝ. 3) Δημ. Κ. Καραγιάννης, σύνδεσμος Κ.Κ.Ε. 4) Λεωνίδας Κ. Φυλάρετος, σκοτώθηκε στο Δημοκρατικό Στρατό K.Κ.Ε. 5) Στέλιος Κ. Φυλάρετος K.Κ.Ε. 6) Σταματίνα Κ. Φυλάρετου Κ.Κ.Ε. 7) Ειρήνη Αικ. Χουτοπούλου Κ.Κ.Ε. 8 &9) Γεωργία και Κική Δ. Πατσιά, αδελφές Ε.Α.Μ. 10&11) Ιουλία και Ελπίδα Η. Δούλου, αδελφές Ε.Α.Μ.

                                                Εθνική Αλληλεγγύη.

1) Γεωργ. Π. Λυμπεροπούλου Κ.Κ.Ε. 2) Παναγιώτα Κ. Ζαχαριά Κ.Κ.Ε.

3) Κατίνα Ν. Φούφα Ε.Α.Μ. 4) Ιουλία Ν. Τσιαμπάση Ε.Α.Μ. 5&6) Βασιλική και Αγγελική Η. Δούλου, αδελφές Ε.Α.Μ. 7) Αμαλία Ι. Βεκιάρη Κ.Κ.Ε. 8) Ελένη Ι. Βεκιάρη Κ.Κ.Ε. 9&10) Μαρίκα και Κούλα Π. Καβάσαλη Κ.Κ.Ε. 11) Αθηνά Γ. Κόκορη Ε.Α.Μ. 12&13) Στέλα και Ελένη Θεμ. Κωτσιαρίδη Ε.Α.Μ. 14&15) Κωνσταντίνα και Αλίκη Α. Λυμπεράκη Κ.Κ.Ε. 16) Γεωργ. Α. Κωλέτη Ε.Α.Μ. 17,18& 19) Ειρήνη, Στέλα και Πίτσα Γ. Σάγγα, αδελφές Κ.Κ.Ε. 18) Βασιλική Γ. Σάγγα, μάνα των Σαγγέων Κ.Κ.Ε.

            Θύματα που εκτελέστηκαν από Γερμανούς και Ταγματασφαλήτες

1)Ιωάννης Α. Καρζής Κ.Κ.Ε. 2)Δημ. Θεμ. Κωτσιαρίδης Ε.Α.Μ.

3) Γεωργ. Π. Λυμπερόπουλος Κ.Κ.Ε. 4) Αποστόλης Ι. Βλαχάκης Κ.Κ.Ε. 5)Ηλίας Π. Κολοστούμπης Κ.Κ.Ε. 6) Στράτος Μίγας Κ.Κ-Ε. 7) Κων/νος Ι. Ρόρης Κ.Κ.Ε. 8)Σωτήρης Δ. Σιαπάτης Κ.Κ.Ε. 9) Χρήστος Ν. Κοσκινάς Κ.Κ.Ε. 10) Τρύφων κ- Τσιρόπουλος ή Σιώρης Ε.Α.Μ. 11) Ιωάννης Ευθ. Φούφας Ε.Α.Μ. 12) Στέλιος Κ. Τσιαμούλος Ε.Α.Μ.

13) Αριστείδης Ι. Δουρόπουλος, πολιτικός μηχανικός, βασανίστηκε στη Μακρόνησο και δολοφονήθηκε εν ψυχρώ, μέλος του Ε.Α.Μ. και Κ-Κ-Ε.

         Οι παρακάτω υπηρέτησαν στα προδοτικά τάγματα ασφαλείας.

1&2)Δημήτριος και Σπύρος Κ. Ιατρίδης. 3) Δημήτριος Α. Αγγελίδης.

4) Ηλίας Κ. Βέμμος 5,6 &7) Ηλίας, Γεώργιος και Θεόδωρος Ν. Καρζής 8) Χρήστος Αθ. Ρούννης ή Ντέκος Ιωάννης 9) Αθ. Ρούννης ή Ντέκος 10) Νικόλαος Κ. Οικονόμου 11) Ιωάννης Ν. Κυρήμης 12)Ηλίας Δ. Πουλημένος                   Δολιανά 1990

                                                  Η επιτροπή.

 1) Κων/νος Βεκιάρης 2) Βασίλειος Γ. Σάγγας 3) Ευαγγ. Ιωαν. Βέμμος 4) Παναγ. Κ. Ζαχαριάς 5) Κων/νος Γ. Λυμπεράκης 6) Αλέκος Χριστοφύλης

                                  Οι αξιωματικοί του ΕΛΑΣ.

 1) Ευαγγ. Μαχαίρας 2) Γεώργιος Κονταλώνης 3) Ιωαν. Γραμματικάκης ή Αστραπόγιαννης

  

Κατόπιν μακροχρονίου και έπισταμένης έρευνας, διεπιστώθη Ότι Όλα Όσα αναφέρονται είς το ανωτέρω ιστορικόν της Εθνικής Αντίστασης της Περιφέρειας Δολιανά Κυνουρίας τυγχάνουν απολύτως ακριβή.

Τρίπολης 1/12/93 Νομαρχιακή Επιτροπή Ό Πρόεδρος (Νικ. Πασπάτης) ΠΕΑΕΑ Αρκαδίας

Σ.Σ.: Στη σελίδα 9 του πρωτοτύπου υπάρχουν οι υπογραφές των μελών της επιτροπής, των αξιωματικών του ΕΛΑΣ και του Προέδρου της ΠΕΑΕΑ Αρκαδίας, ενώ η φωτογραφία των υπογραφών βρίσκεται στη σελίδα 12 του παρόντος.

Εκτός του προλόγου, ό, τι ακολουθεί είναι αυτούσιο το πρωτότυπο. Ακόμη και η ορθογραφία και η στίξη παρέμειναν αναλλοίωτες.

Η κομματική ή εαμική ένδειξη δίπλα στα ονόματα έχει την έννοια είτε του κομματικού μέλους είτε της συνεισφοράς σε δραστηριότητες του παράνομου κομματικού ή εαμικού μηχανισμού (μεταφορά μηνυμάτων, τροφοδοσία, πληροφορίες, βοήθεια στην απόκρυψη διωκομένων κ.ά.).

Ο Νίκος Γκίτζιας (Σαραβαλιάς), που απεικονίζεται στη φωτογραφία, ήταν αντιστασιακός, κάτοικος όμως Ψηλής Βρύσης (Μάνεσι). Το χειμώνα διέμενε στα Κάτω Δολιανά (Σπηλιές) και γι' αυτό το λόγο πιθανόν δεν αναφέρεται στον κατάλογο των Δολιανιτών, όπως και ο Κώστας Καραγιάννης (Τσούχλος), ο οποίος παντρεύτηκε και διέμενε στον Άγιο Πέτρο και ίσως διέφυγε της μνήμης των συντακτών.

Μαρτυρία Α. Π. Πετρονώτη (1924 - ...), αρχιτέκτονα μηχανικού - αρχαιολόγου, τέως καθηγητή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης:

«Το 1942 ήμουν υποψήφιος για το ΕΜΠ και προετοιμαζόμουν στο φροντιστήριο του Κανέλλου. Εκεί γνώρισα τον Αριστείδη Δουρόπουλο, με καταγωγή από τα Δολιανά, και ήμασταν οργανωμένοι στην ίδια εαμική τριάδα».

                         Σχόλια Παν Ι.Δ. Βλαχάκη.

 Επειδή το κείμενο είναι μεγάλο 11 σελ. Για τεχνικούς λόγους το τοποθετώ με αυτό τον τρόπο. Ευχαριστώ τον συνάδελφο Παν Ευγ Βέμμο για την εμπιστοσύνη να μου εμπιστευτεί το ιστορικό ντοκουμέντο της περιοχής μας. 

Είχα την τιμή να γνωρίζω ένα από τα μέλη της επιτροπής τον Κώστα Γεω Λυμπεράκη.

Στα χέρια μου έχω αντίγραφα από κάποια γραπτά του. Δούλευε την ιδέα καταγραφής της ιστορίας από το 1982 που τον γνώρισα. Με έχει «φορτώσει » να γράψω για τον Βερβενιώτη αγωνιστή Γιώργη Δημ Κοδέλα- τον θρυλικό ταγματάρχη του Δ.Σ.Ε στην Κρήτη. Όταν ο Γιώργης πολεμούσε στα χώματα μας ήταν φίλοι συναγωνιστές και σύντροφοι δεδομένου ότι ήταν κομμουνιστές. 

Τιμή και δόξα στους ανθρώπους του Δημοκρατικού χωριού της Κυνουρίας. 

 Όσον αφορά τα ονόματα των Ταγματαλητών που αμαύρωσαν την ιστορία του Δημοκρατικού Χωριού έχω να προσθέσω τα εξής: Οι δυο είναι «Φερτοί» από άλλο χωριό και άλλοι δυο από Δολιανίτικο οικισμό. Στην ουσία τα άτομα από τα Δολιανά ήταν μόνο (08) οκτώ. Το ποσοστό είναι το μικρότερο από κάθε άλλο μεγάλο χωριό της περιοχής μας.

Παραβιάζω την απόφαση μου να μην δημοσιεύω ονόματα προδοτών - συνεργατών των εχθρών της πατρίδας μας αλλά για να μην αλλοιώσω το ντοκουμέντο κατ εξαίρεση αναφέρω τα ονόματα τους.

Τα παιδιά στο Καμινάρι τα σκότωσε ο αρχιταγματασφαλίτης της περιοχής μας με το ασκέρι του και τους γερμανούς.