Πέμπτη 27 Σεπτεμβρίου 2018

ΜΑΥΡΟΥΛΙΣΜΕΝΟ – ΞΕΪΓΚΛΩΤΟ













Βασίλης Iωαν. Κούβαλης
Βερβενιώτης Νομικός.          «ΘΑ ΣΚΟΤΩΘΕΙΣ ΡΕ ΜΑΥΡΟΥΛΙΣΜΕΝΟ, ΡΕ ΞΕΪΓΚΛΩΤΟ»

   Δεν μπορώ τελικά να απεμπλακώ απ αυτές τις βιωματικές μου αναμνήσεις!!!. Συγχωρήστε με καλοί μου με τις εμμονές μου, (το έχω ξαναπεί εξ άλλου), αλλά με κυνηγάει, πεισματικά, εκείνο το αδυσώπητο (νοσταλγικά) σκηνικό, των παιδικών μου χρόνων…
…Αφορμή για τα γραφόμενά μου σήμερα, ένας μικρός τραυματισμός από καρπούζι… Κόβοντας δηλαδή το καρπούζι… Το περιστατικό έγινε χθες. Αφού λοιπόν “ξάπλωσα” στον πάγκο της κουζίνας, ένα “καρπουζοειδές τέρας” 10 κιλών και προσπαθώντας να το “γυροφέρω”, επεχείρησα, με τεράστιο τραπεζομάχαιρο να το “σφάξω” και να το γευτώ… Αφού γέμισα τον τόπο με ζουμιά, δεδομένου του ατσούμπαλου των χειρισμών μου και αφού έσπειρα τις κοκκόσιες (τα κουκούτσια ντέ!) σε όλη την κουζίνα, προσπαθώντας να το καγιαρίσω, “τραβάω” μια μαχαιριά στο όχι αμελητέο (ποσοτικά!) δάχτυλό μου και να, τα αίματα!!!.
…Η αλήθεια είναι, ότι αμέσως “θυμήθηκα” όλους τους Αγίους του Χριστιανικού Εορτολογίου…. Μνημόνευσα τους Αγίους Πάντες και αφού ηρέμισε το θυμικό μου, άρχισα να ασχολούμαι με την πληγή… Έτρεξα στο φαρμακείο του σπιτιού, πήρα γάζες, οινοπνεύματα, οξυζενέδες, αντισηπτικά σκονάκια, και με το άγχος μη μολυνθεί το τραύμα (καραδοκούντος κατά φαντασίαν μου και του τετάνου), άρχισα να το περιποιούμαι… Τέλος πάντων σταμάτησε η αιμορροή και τότε άρχισαν τα “φλάς” του παρελθόντος!!!
…Οι θύμησες… Κυνηγιόμασταν λοιπόν με τον Κωτσιέλο, κάπου στη δεκαετία του 60, δεκάχρονοι, παίζοντας. Προσπαθώντας λοιπόν να “δρασκελίσω”, ένα συρματόπλεγμα, με “πιάνει” ένα σύρμα, στο ευτραφές και άτριχο μπούτι μου και μου φτιάχνει μια σχισμή, τουλάχιστον 4 πόντων… (εξακολουθώ να κουβαλάω την ουλή από τότε).




                                  Δυο Βερβενιωτάκια σε μεγαλύτερη ηλικία

…Η “τσιτωμένη” σάρκα του ποδιού μου (λόγω της νεότητας…) άνοιξε σαν το προμνημονευόμενο καρπούζι… Και να το αίμα! Έτρεχε ασταμάτητα… Παρ όλα αυτά τότε, δεν “κατέβηκε” κανένας Άγιος, δεν πέρασε καθόλου από το χοντροκέφαλό μου η σκέψη του τέτανου ή της μόλυνσης και το μόνο μου μέλημα ήταν να σταματήσω να χύνω αίμα “στο βωμό του παιχνιδιού”. Άνετα λοιπόν και φυσιολογικά, παίρνω μια χούφτα (καθαρό???) χώμα, το “πιττώνω”, (όπως λένε κι οι φίλοι μου και νυν πατριώτες, οι Σαντορινιοί) πάνω στην πληγή και η κρούστα της αιματολάσπης, αίφνης σταμάτησε την αιμορροή…
 …Και βεβαίως το παιχνίδι συνεχίστηκε σε ηπιότερους τόνους… Η συνέχεια με το τραύμα, δόθηκε στο σπίτι και κατά την επιστροφή μου… Η μάνα μου βλέποντας το τραύμα με “κατσάδιασε”, χωρίς να νοιώσω, ότι ανησύχησε (μες τη ζωή κι αυτά θα σκέφτηκε…) λέγοντας διάφορα: “Θα σκοτωθείς ρε μαυρουλισμένο, ρε ξεΐγκλωτο, δεν προσέχεις κλπ τέτοια” Στη συνέχεια με οδήγησε στην κουζίνα, ( πού μπάνιο τότε!!!) και μου έπλυνε προσεκτικά με νερό κι ένα πανάκι την πληγή μουρμουρίζοντας… Και στο τέλος ήρθε η ώρα της θεραπείας…
…“Πήγαινε στο αποχωρητήριο” με προέτρεψε η μακαρίτισσα, ” και κατούρα το…” Την κοίταξα, την ξανακοίταξα, δεν μου άρεσε η “θεραπεία”, αντέδρασα, αλλά βλέποντας το αυστηρό και επιτακτικό ύφος της κυρά-Δημήτρως, τι να κάνω ο καημένος, πειθάρχησα… Πήγα λοιπόν στην υποτυπώδη τουαλέτα, “έβγαλα” από το ντρίλινο κοντοπαντέλονο, την “αμάλλιαγη περδικούλα” μου και κατούρησα το τραύμα…
…Δυσκολεύτηκα λίγο γιατί η πληγή ήταν λίγο ψηλά για το βεληνεκές του μικρομορίου μου, αλλά τα κατάφερα… Με έτσουξε βέβαια λίγο, αλλά στις αμέσως επόμενες μέρες, η πληγή επουλώθηκε και δεν με απασχόλησε πάλι… Τελικά συζητώντας με τους φίλους μου διαπίστωσα ότι όλοι είχαν την ίδια εμπειρία ενώ οι παλιοί με διαβεβαίωναν για την δραστικότητα του “φαρμάκου” και τις ευεργετικές του ιδιότητες… Τι να πει κανείς; Πάντως δεν πάθαμε τίποτα (ευτυχώς) εκείνα τα όμορφα και δύσκολα χρόνια… ΚΑΤΟΥΡΑΤΑ λοιπόν».

ΑΡΚΑΔΙΚΕΣ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΗ ΚΟΥΒΑΛΗ.ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ, ΤΩΡΑ και ΤΟΤΕ…

Τρίτη 11 Σεπτεμβρίου 2018

ΒΡΑΔΙΝΉ ΘΕΆ.



                                         
  



©
    Γράφει 
ο Παν. Ι. Δ. Βλαχάκης.
  Σεπτέμβρης 2018 

Σαραντάψυχο του Aγιάννη, στοιχειωμένος ο τόπος, βαρύ το όνομα. Η παράδοση λέει ότι οι Τούρκοι είχαν σκοτώσει σαράντα ψυχές ! Πότε έγινε αυτό; άντε βρέστε το. Πάντως εμείς όταν οργώναμε με τα ζωντανά μας το Βουνό δεν είχαμε ανταμώσει καμιά ψυχή.
Ανταμώνανε πολλά παιδιά, όλα είχανε από ένα μικρό κοπαδάκι. Ελάχιστες φορές βλέπανε μεγάλους  στο βουνό συνήθως έβλεπαν πέντε έξι γυναίκες. Συχνά βλέπανε τη Βασίλω του Χρισταρά και μια γλυκύτατη γιαγιά με τη μαύρη γαϊδούρα της και δυο παράξενες διαλεχτές λιάρες γίδες με τα όμορφα κατσικάκια τους, την Αντώνα τη σύζυγο του αξέχαστου, του θρυλικού Λουφολιά.
Σήμερα βόσκανε τα ζωντανά στην Κοτρόνα του Μητσέλη. Για κάποιο λόγο το δεκάχρονο αναποδιασμένο έπιασε κουβέντα με τη γιαγιά Αντώνα. . Η κουρεμένη κεφάλα του είχε κατσαρώσει σχέδιο. Την προέτρεψε ράψει την στολή του «Αστυνόμου»! Η γιαγιά στην αρχή δεν κατάλαβε το σκοπό του και απάντησε φυσιολογικά ότι δεν είναι δυνατόν να την ξαναφτιάξει. Ο Μικρός με πρωτοφανή προθυμία ξεχώρισε τις γίδες που είχαν αρχίσει να παίζουν κουτουλιές. Από δω το έφερνε από εκεί το πήγαινε κατάφερε και έπεισε τη γιαγιά να προσέχει για λίγο τα παιδιά τις γίδες και τα κατσίκια. Η γιαγιά του έδωσε το λόγο της.
Πήρε το ραβδί του και προχώρησε χαρούμενο στον ανήφορο. Σκαρφάλωσε σχετικά εύκολα στην κορυφή στου Σαραντάψυχου. Ξεφώνησε πολύ δυνατά, να ο Πάρνωνας - ο Μαλεβός μου, να οι Σάρρες, να η Λεπίδα, να το Ξεροκάμπι, να το Κάστρο της Ωριάς στο βάθος τα βουνά του Αχλαδόκαμπου. Σκέφτηκε τυχερός είμαι που η ατμόσφαιρα είναι κατακάθαρη. Βλέπω την Ψηλή, τα Γαϊδουρονήσια, τη Σπετσοπούλα και αχνά πίσω είναι Σπέτσες ή η Ύδρα; Οι μεγαλύτεροι λένε ότι βλέπουν τα φώτα της Αθήνας !  Μπα ψέματα λένε εγώ δεν βλέπω τίποτα.


                                                 Πάρνωνας από τα Αυτάκια
Το παιδί μαγεύτηκε από τη θέα και έμεινε καθηλωμένο αρκετή ώρα μέχρι που δεν κατάλαβε ότι νύχτωσε για τα καλά. Τώρα είδε καθαρά τα φώτα των νησιών του Αργοσαρωνικού και της Αργολίδας. Ρε πως αφαιρέθηκα; Ας κατέβω σιγά σιγά.
 Από πάνω του ο παππούς ο Πάρνωνας, ο Μαλεβός μας άρχισε να κοιμάται και η ανάσα του χάιδευε τα κορακάτα μαλλιά του.  Ίσως αυτές ήταν από τις ποιο ευτυχισμένες στιγμές της ζωής του.
Άρχισαν να βγαίνουν αστέρια στο στερέωμα. Σαν πυγολαμπίδες ήταν έτσι και άπλωνες το χέρι σου θα τα έπιανες. Αμολήθηκε στον κατήφορο πήρε το μονοπάτι για το σπίτι. Πριν από ώρα τα μικρότερα παιδιά με την βοήθεια της γιαγιάς κατέβασαν μόνα τους τα ζωντανά. Στο σπίτι του Νικολάκη του Ματζουράνη του αγροφύλακα τα χώρισαν και τα οδήγησαν με ασφάλεια στα σπίτια τους.
Το αναποδιασμένο λαχανιάζοντας με μεγάλη καθυστέρηση. Η μάννα του είχε κουμαντάρει τα ζωντανά στο Κατώι. Ήτανε ανήσυχη μάλλον φοβισμένη περίμενε με μια κλαρούδα στο χέρι! Γιατί άφησες τα μικρά παιδιά με τα ζωντανά; Γιατί γυρίζεις νύχτα στο βουνό; Μπορεί να γκρεμοτσακιζόσουνα, να πάταγες κανένα φίδι τη νύχτα, μπορεί, μπορεί…
Μάνα ο φοβερός κοντοσιτέρης δεν βγαίνει τη νύχτα τα άλλα φίδια θα τα κανόνιζα με την μαγκούρα μου. Τριάντα πέντε έχω σκοτώσει αυτό το καλοκαίρι! Άκου ΄κεί που δεν μπορώ να φροντίσω τον εαυτό μου . Έβγαλε γλώσσα προσπάθησε να δικαιολογηθεί ότι τα παιδιά είχαν παρέα τα πρόσεχε η γιαγιά. Τι νομίζεις; δεν είμαι μικρός κοντεύω τα ένδεκα.
Πλησίασε κοντά και τις έδειξε περήφανα τις χαρακιές. Μια για κάθε φίδι σαν τους κάου –μπόι κόμπασε. Λάθος μέγιστο, άρπαξε μερικές με την κλαρούδα γιατί δεν πρόλαβε να απομακρυνθεί. Τα πόδια του καρούλιασαν. Πόνεσε αλλά δεν έκλαψε, θύμωσε αλλά δεν μίλησε. Σκέφτηκε ότι δυστυχώς δεν υπήρχε Αστυνόμος να καταγγείλει τον άδικο ξυλοδαρμό!
Ανέβηκαν στο φτωχικό δωμάτιο. Η μάνα άναψε τη λάμπα βλέποντας τα καρουλιασμένα του πόδια στεναχωρήθηκε. Ρώτησε τα καθέκαστα, χαμογέλασε, φαινόταν κουρασμένη και μετανιωμένη που τον κτύπησε αλλά η τιμωρία, τιμωρία. Ο μικρός ανάπτυξε μια επιχειρηματολογία που η μητέρα δεν μπορούσε να την αντικρούσει. Τον βαρέθηκε και του είπε αυστηρά.
 «Νύχτωσε για τα καλά, δεν θα πας δυο μέρες στην Παναγία τη Λάκκα να παίξεις, είσαι τιμωρημένος από σήμερα το βράδυ. Όταν θα τηλεφωνήσει ο πατέρας σου, που παιδεύετε σαν την άδικη κατάρα στην αλωνιστική μηχανή, θα μάθει όλα τα κατορθώματα σου. Άντε τώρα να φας. Κανονικά θα πρέπει να κοιμηθείς νηστικός.»


                                            Άποψη του Αργολικού κόλπου.
Η μάνα κατέβηκε στη γειτονιά να πει δυο κουβέντες με τη θεία Τασσιά τη σύζυγο του καλού γείτονα του μπάρμπα Νίκου. Τους διηγήθηκε τα καθέκαστα, τα κατορθώματα του. Ο καλός γείτονας, αγαθός με την αρχαιοελληνική σημασία, πανέξυπνος και ψύχραιμος ξωμάχος, της είπε ότι δεν έκανε καλά που βάρεσε το παιδί. Ότι πρέπει να το αφήνει να γυρίζει και να εξερευνά τον τόπο μας. Η σύζυγος του είπε ότι καλά του έκανε και ακόμα έπρεπε να βαράει. Ο λόγος ότι είναι μικρός και υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι.
Ο Μικρός κρυφάκουγε σαν το γάτο και μονολογούσε: «Α ρε γυναίκες με τα κουτσομπολιά και τις φλυαρίες σας, σκοτίστηκα. Α ρε λεβέντη μπάρμπα Νίκο μεγάλο δίκιο έχεις πρέπει να ξέρω κάθε πέτρα από την μικρή πατρίδα μου. Αύριο θα εξερευνήσω στο Κάστρο της Ωριάς κοντά στη Λεπίδα. Ίσως πάρω μαζί μου και όλα «τα παιδιά »της γειτονιάς τα κορίτσια εξαιρούνται.
Από την «κρύπτη» των περιοδικών ξεχώρισε ένα «Μικρό Ήρωα». Τράβηξε τη λάμπα του πετρελαίου προς το μέρος του διάβασε και ονειρεύτηκε κατορθώματα και ηρωισμούς. Σίγουρα δεν είδε τον στον ύπνο μου Αστυνόμο - Λουφολιά. Ονειρεύτηκε, έφτιαξε με τη φαντασία του ένα Γερμανό με κράνος και με παρόμοια γκρίζα στολή σαν αυτή του Αστυνόμου, να του τη σκίζει ο Γιώργος Θαλάσσης, το παιδί φάντασμα! Να του πατάει κάτω την σημαία με τον αγκυλωτό σταυρό και να σηκώνει την Ελληνική σημαία …
Κοιμήθηκε γλυκά και σε δυο ώρες και μετά ξύπνησε ! Βγήκε πατώντας στα νύχια έξω στην ταράτσα αθόρυβα σαν την γάτα. Οι Φωτοσκιάσεις είχαν φύγει. Τα αστέρια είχαν κρυφτεί. Το Αυγουστιάτικο φεγγάρι έκανε τη νύχτα μέρα! Έκατσε στο σκαμνί παρατηρούσε το φεγγάρι και τα γύρω βουνά. Μακριά στο βάθος προς τα ΄Γκώνια ακούγονταν γλυκά τροκάνια από τα πολλά κοπάδια.  
Στη σιγαλιά της νύχτας ακούστηκε η φωνή της μάνας. «Ρε πως βγήκες έξω και δεν σε κατάλαβα; Άντε μπες μέσα γρήγορα, θα σεληνιαστείς, θα σε πάρουν οι νεραΐδες. Άκου τα εξωτικά θα κλέψουν τη φωνή και το μυαλό σου. Πρόσεχε μην πέσεις από την ταράτσα, νεραϊδοπαρμένο μάσε το μυαλό σου, που άλλοτε κοιτάς το φεγγάρι άλλοτε τα αστέρια και άλλοτε τα βουνά…»
Μπες μέσα ρε μάνα ο άνθρωπος είναι το μεγαλύτερο θεριό. Αφού ξέρεις ότι δεν πιστεύω σε αυτά τα παραμυθία άσεμε στην ησυχία μου. ©



Κυριακή 29 Οκτωβρίου 2017

<< ΙΘΑΚΗ…Η ΚΙΘΑΡΑ ΠΟΥ ΕΚΛΑΙΓΕ >>












Χρίστος. Γεωρ. Κυρκιντάνος.
Στολιώτης Συγγραφέας

Βιβλίο του Φράνγκο Ρομάνο. Ελληνοϊταλικός πόλεμος
Συμμετοχή στην παρουσίαση του βιβλίου του Φράνκο Ρομάνο
( Ομιλία στο Πνευματικό Κέντρο Άργους την 11-12-2004 )

Ο δικός μου παιδικός Παράδεισος, φίλες και φίλοι, ήτανε το χωριάτικο σπίτι μου στην ανηφοριά, που χτυπούσε την πόρτα του ο Αυγερινός τα χαράματα κι ένα κλαράκι περίμενε το πουλί να τραγουδήσει τον όρθρο.
Τον εύθραυστο ειδυλλιακό κόσμο μου διέσπασε βίαια μια πιστολιά, συντρίβοντας, συγχρόνως, την παιδική αθωότητά μου επάνω στη σκληρή πραγματικότητα του πολέμου.

Το ρολόι έδειχνε δειλινό της 26ηςΟκτώβρη 1943, γιορτή του Αϊ Δημήτρη. Άλλοτε, τέτοια μέρα, ξεπέζευε, απολείτουργα, στην αυλή μας ο Άγιο Δημήτρης, επίσημος προσκεκλημένος στη γιορτή της γιαγιάς Δημήτρως, η οποία διατηρούσε μαζί του μυστικιστική σχέση, λόγω συνωνυμίας αλλά και με την ιδιότητα της παλαίμαχης καντηλανάφτισσας της μικρής εκκλησιάς του χωριού.

Όμως, στους μίζερους καιρούς, οι άγιοι, όπως και οι ποιητές, περιττεύουν. Έτσι, εκείνη τη χρονιά, ο Αϊ - Δημήτρης δεν πέρασε από τα μέρη μας και ο τόπος μας έμεινε έρμαιο των ανέμων της συμφοράς και της βίας.

Μέσα στη λιτή σάλα του σπιτιού μας, το τραπέζι με τους κουραμπιέδες στη μέση, το ντιβάνι στον τοίχο, από πάνω η φωτογραφία του παππού κοίταζε αδιάφορα από τ' ανοιχτό παράθυρο το βουνίσιο τοπίο. Στη γωνιά το εικονοστάσι με το καντήλι, δραστικό μέσο διαμεσολάβησης με τα θείο, εν καιρώ πολέμου ιδίως, σύμφωνα με τη συλλογική αντίληψη του βαθιά θρησκευόμενου αγροτικού κόσμου της εποχής. Η μάνα είχε προβεί στις αναγκαίες περικοπές λαδιού από το μαγείρεμα για να εξασφαλίσει την εφημερία του στη διάρκεια της γιορτής.

Αυτό το καντήλι, το βράδυ της ίδιας ημέρας, φώτιζε το χλωμό πρόσωπο του ξένου στρατιώτη, που χαροπάλευε στο ντιβάνι, γερμένος στο πλάι γιατί αιμορραγούσε από το στόμα.


Τα δύσβατα ορεινά τοπία απ όπου οι Στολιώτες ξωμάχοι μετέφεραν τον Φράνκο στο Άστρος για να τον σώσουν.


Λίγο νωρίτερα είχα δει το Φράνκο Ρομάνο, ολομόναχο στην ερημιά της ανθρώπινης ύπαρξης, μ' ένα πιστόλι στο χέρι, κυνηγό και μαζί θήραμα του ίδιου του εαυτού του. Είμαι ο μόνος αυτόπτης μάρτυρας και πιστεύω ακόμα ότι το βλήμα ξεστράτισε από το στόχο του, λίγα εκατοστά, γιατί, την κρίσιμη στιγμή, ο Φράνκο έκανε μια βιαστική κίνηση για να βγάλει από τη φονική του τροχιά εμένα το «πίκολο», που μπερδευόμουν στα πόδια του.
 Ύστερα, τον είδα που έγειρε πέφτοντας κατά το πλευρό της καρδιάς. Οι παλαιοί, που ξέρανε, λέγανε ότι ο λαβωμένος πέφτει κατά το μέρος της πληγής του.

Αμέσως, σάρωσε το χωριό η κρύα πνοή του θανάτου κι ακόμα δεν είχε μαθευτεί ότι, την ίδια στιγμή, κρεμόταν σε φανοστάτη της πλατείας Αμερικής στην Αθήνα, το άψυχο σώμα του δικού μας Σταύρου Παναγιωτούρου μαζί με έξι ακόμα θύματα της θηριωδίας του ξένου κατακτητή.

Οι ώριμοι άντρες και τα κορίτσια, στριμώχτηκαν στο εσωτερικό του σπιτιού για να συνδράμουν τον τραυματία. Αμόρε μίο ... ακούστηκε, μέσα στη σύγχυση, η ξεψυχισμένη φωνή της Ευαγγελίας. Ο έρωτας έσπευδε αρωγός της ζωής στην τιτανομαχία της με το χάρο.

Έξω, στην ευρύχωρη βεράντα, οι μάνες έλυσαν τα μαντήλια έτοιμες για το μοιρολόι. Κάποιος έψεξε τον αυτόχειρα γιατί δεν τερμάτισε τη ζωή του με την αναίμακτη μέθοδο της κρεμάλας, μακριά από τα σπίτια των χριστιανών. Ο χορός των γερόντων απεφάνθη ότι το αίμα στο κεφαλόσκαλο είχε μιάνει τo ιερό άβατο της οικογενειακής μας εστίας και προφήτεψε ότι μεγάλη συμφορά θα έπεφτε απάνω στο σπίτι μας.

Όντως, η προφητεία βγήκε αληθινή. Οκτώ μήνες αργότερα, μεγάλες γερμανικές δυνάμεις, ενισχυμένες με τα τάγματα ασφαλείας της περιοχής, πραγματοποίησαν, στην περιοχή του Πάρνωνα, τη μεγαλύτερη στρατιωτική επιχείρηση, όλων των εποχών, στην Πελοπόννησο. Ολόκληρη η Κυνουρία, από το ποτάμι της Ανδρίτσας ίσαμε το Λεωνίδιο, παραδόθηκε στη λεηλασία, τους βιασμούς, την αιχμαλωσία, τη φωτιά και το αίμα. Αδελφοκτόνα χέρια βάλανε φωτιά και στο δικό μου σπίτι και κάψανε τον Παράδεισο των παιδικών μου χρόνων.

 «Και μετά το πυρ, φωνή αύρας λεπτής ...». Ο πατέρας μου, υπολογίσιμο τοπικό Εαμικό στέλεχος, δεν έκανε το σφάλμα να εμπλακεί στο φαύλο κύκλο της αντεκδίκησης. Μάλιστα, αρκετά χρόνια αργότερα, δώρισε στον εμπρηστή ένα τενεκέ λάδι για τα παιδιά του.
- Εκκλησιά χτίζεις Γιώργη! Είπανε οι γείτονες.
Η γιαγιά, αντιπαρήλθε με περιφρόνηση τους ομόδοξους συνεργούς και παρέπεμψε στην υπέρτατη κρίση τους αλλόφυλους δράστες με σύντομη ετυμηγορία:
- Ας όψεται ο γερμανός εν ώρα κρίσεως.

Η μάνα και η Ευγενία, η ψυχαδερφή, ξέχωσαν από τις στάχτες τα κατσαρολικά της κουζίνας, έριξαν μέσα σχοινόχωμα και φύτεψαν λουλούδια.
Ομόρφυναν τα ερείπια του σπιτιού μας! Ομόρφυνε ο κόσμος και ενισχύθηκε η θωράκισή του, απέναντι στη βία και το σκοταδισμό, με μαντζουράνες, βασιλικό και γαρύφαλλα.
Χρόνια αργότερα, ήρθανε οι μαστόροι να σκεπάσουν το σπίτι. Ο κυρ Ανδρέας κάρφωνε με θυμό τα ψαλίδια μονολογώντας:
- Οι κερατάδες! Το κάψανε εκ βαράθρων!
Έγινε η στέγη. Καλά είμαστε, είπε η μάνα. Χώσαμε το κεφάλι μας κάτω από κεραμίδι.

Καλά είμαστε, συνέλληνες αδελφοί. Εμείς τα χαλάμε εμείς τα φτιάχνουμε πάλι. Σε δουλειά να βρισκόμαστε ... Και για το Φράνκο Ρομάνο μην ανησυχείτε. Πενήντα χρόνια μετά, τον ξετρύπωσε σε ένα δρομάκι της Ρώμης ,συνταξιούχο γιατρό πια, ένας αγαπημένος εξάδερφος ο Χρήστος Ελενόπουλος. Και νάτος ανάμεσά μας! Θαλερός ογδονταπεντάρης, γενάρχης μεγάλης φαμίλιας στη Ρώμη με γιους και νιφάδες, εγγόνια και δισεγγόνια.

Μετά το θάνατο της Ευαγγελίας, ο Φράνκο, γυρίζει τα καλοκαίρια, στην αιώνια πατρίδα του κόσμου το Άργος, κομίζοντας, πάντα, τα ίδια τεκμήρια: τις φωτογραφίες της αγαπημένης του, το τρύπιο πουκάμισο του αυτόχειρα, ξεχασμένους νεκρούς, γιατρικά που γιάτρευε τους αρρώστους, αναμνήσεις και ιστορίες, ότι έβγαλε στην ειρηνική ακτή της ζωής του απόμαχου η εντός του τρικυμισμένη θάλασσα και το κύμα της ιστορίας και ζητάει να τα προσέξουμε. Πολλοί δακρύζουν. Άλλοι γυρίζουν τις πλάτες.
- Παλιό ξινισμένο κρασί. Ο κόσμος πάει μπροστά, λένε.

Η τηλεόραση βρίσκει το θέμα ευπώλητο. Μόνο δύο άνθρωποι πρόσεξαν την πραγματική σημασία του μικρού θησαυρού: ο διακεκριμένος συνάδελφός μου Βασίλης Δωροβίνης και η χορηγός του βιβλίου κ. Φλωρίκα Κυριακοπούλου. Τούς συγχαίρουμε και ευχαριστούμε θερμά.
                                                   Η μουριά άντεξε στη φωτιά.

Πιστεύω ότι την έκδοση του βιβλίου του Φράνκο Ρομάνο, ακόμα και αν δεν περιείχε άλλα στοιχεία και μαρτυρίες, θα δικαιολογούσε από μόνη της η σύντομη, λιτή και χωρίς λογοτεχνικές αξιώσεις, περιγραφή της πορείας, μέσα στα δύσβατα ορεινά μονοπάτια, μέχρι το Αστρος, της μικρής σωστικής ομάδας με τους Στολιώτες ξωμάχους, που κουβαλούσαν στους ώμους τους, κουρασμένοι και νηστικοί, το ξυλοκρέβατο με τον τραυματισμένο στρατιώτη, χθεσινό μισητό εισβολέα στα ιερά χώματά τους.

Αυτή η εικόνα, που την αντίκρισα κι εγώ με τα παιδικά μου μάτια, είναι κατάλληλη για το εθνικό μας εικονοστάσι γιατί επιβεβαιώνει τον ανθρωπιστικό χαρακτήρα του ελληνικού πολιτισμού.

Ο απόλυτος εχθρός για τον έλληνα είναι ο θάνατος και δεν χαρίζει σ' αυτόν ούτε το συμβατικό του εχθρό. Ας θυμηθούμε ότι σ' αυτόν εδώ τον τόπο, ο λαός μας θρήνησε, για λογαριασμό του εχθρού, το χαμό της τουρκικής νεολαίας στην καταστροφή του Δράμαλη και μέχρι τις μέρες μας αντηχούσε, πριν σκεπαστεί από το θόρυβο των μουσικών υποπροϊόντων, το μοιρολόι «κλαίει και μια χανούμισσα για το μοναχογιό της». Δεν υπάρχει ανάλογο προηγούμενο στην παγκόσμια ιστορία.

Τελειώνοντας, ακολουθώ την απογείωση που μας επιβάλλει, ακούσια, ο συγγραφέας του βιβλίου καθώς η αφήγησή του περιστρέφεται γύρω από το δίπολο έρωτας - πόλεμος.

Αν μπόρεσε η ανθρωπότητα να ερμηνεύσει σωστά το σκοτεινό φιλόσοφο τον Ηράκλειτο, τότε, οι δύο αυτές δυνάμεις, αποτελούν ένα αυτόνομο αλληλοτροφοδοτούμενο σύστημα ( ο ένας σπέρνει ο άλλος θερίζει κι αντίστροφα), ενταγμένο στην πελώρια μηχανή της διαπάλης των αντιθέτων, η οποία κινεί το συμπαντικό κόσμο απάνω στην τροχιά της αέναης ανακύκλησης.

Κι αν έτσι έχουν τα πράγματα, ο Φράνκο Ρομάνο, καταλύοντας τα τείχη της τραγικής φυλακής, βγήκε στο χαώδες κενό, με ένα πιστόλι στο χέρι, για να ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς του όντος με το τερατώδες ακατανόητο της συμπαντικής αυτής δύναμης.

Και τώρα, επίτιμος στη συνείδησή μας, πολίτης της τραγικής χώρας των Ατρειδών, μας καλεί, οικτιρμόνως, με το βιβλίο του, να βάλουμε το δάχτυλό μας στο τρυπημένο στήθος του για να καταλάβουμε.