Σάββατο 9 Μαΐου 2015

Ο ΚΑΒΟΥΡΑΣ

       Επιμέλεια 

 ο  Παν. Ι.Δ. Βλαχάκης.  
                Ο Κάβουρας ο Κωσταντίνος. 


Απόσπασμα από το βιβλίο <<  Από τις πηγές του λαού μας τα μνημεία του λόγου. >> ΤΟΜ Α ( Σελ 93- 97)
Του ΙΩΑΝΝΗ Μ. ΑΡΒΑΝΙΤΗ . ΔΗΜΟΔΙΔΑΣΚΑΛΟΥ – ΓΥΜΝΑΣΙΑΡΧΗ  ΔΡΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΣΟΡΒΟΝΗΣ – ΕΠΙΤ. ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΚΕΜΕ.

 Μια διαταή διαβάστηκε του Κωσταντίνου μέσ' από το Υπουργείο,
γεια σου, Κάβουρα και Ντίνο,
 να πιάσουνε τον Κάβουρα τον Κωνσταντίνο,
 να του κόψουν το κεφάλι,
που είναι νιος και παλικάρι.
Μα πήγαν και τον ήβρανε τον Καβουρίνο,
 μες στο σπήλαιο ►1 κρυμμένο
και βαριά αρματωμένο.
Κάτου, ρε Ντίνο, τ' άρματα, ρε Καβουρίνο,
 το ντουφέκι, το σπαθί σου,
να γλιτώσεις τη ζωή σου.
Μα πώς τα δίνουν τ' άρματα, κυρ' 'Σαγγελέα.
το ντουφέκι, το σπαθί μου;
Δε γλιτώνω τη ζωή μου.

Το τραγούδι είναι από τα νεότερα τοπικά, καθώς μαρτυρείται και από το ότι αναφέρεται στη βασιλεία του Κωνσταντίνου. Πρόκειται για τον Κωνσταντίνο Κάβουρα, το θρυλικό φυγόδικο στην περιοχή, από τα Δολιανά Κυνουρίας. Το Κάβουρας ήταν παρανόμι του και το επώνυμό του Παντελάκης. Και σήμερα στα Δολιανά σώζεται τόσο το παρανόμι Κάβουρας όσο και το επώνυμο Παντελάκης.

Στον Αγιάννη μάλιστα, στις ημέρες μου; είχε έρθει από τα Δολιανά και παντρευτεί ο Σωτήρος ο Παντελάκης ή Κάβουρας, καλαντζής (πέθανε πριν λίγα χρόνια). Αλλά για το ιστορικό του Κάβουρα παραθέτω την αφήγηση ενός απογόνου του, όπως ακριβώς την ηχογράφησα:


  Μαρμαράλωνο, ο συγγραφέας Ιωαν. Αρβανίτης. Ο επίγειος παράδεισος και στο βάθος ο Αγιάννης (Οκτ. 2014)
 «Εγώ ο Γιάννης ο Κολοβός του Γεωργίου από το 'Αστρος Κυνουρίας θέλω να σας διηγηθώ μια ιστορία ενού πρόγονού μου, του Κωσταντίνου Κάβουρα. Ήτανε αδερφός της γιαγιάς μου. Ένας είχε πειράξει μια ξαδέρφη του. Θίγηκε γι' αυτό και τον έπιασε και του το 'κανε γνωστό: 'Εάν την ξαναπειράξεις θα 'χεις να κάνεις με μένανε. Αυτός όμως δε χαμπάρισε*1 καν. Μετά ένα μήνα ξαναεπιχείρησε τα ίδια. Και δεύτερη φορά τον παρατήρησε σοβαρά ο Ντίνος, αλλά πάλι καρφάκι δεν του κάηκε. Το κακό τρίτωσε.

Ξαναμμένος πια ο πρόγονός μου τον βρίσκει, τον πλησιάζει αμίλητα και του κοπανάει μια γροθιά στα μελίγγια έπεσε μέσα στην αγορά στα Δολιανά κι έμεινε στον τόπο. Τον πιάσαν, τον δικάσαν και τον έβαλαν φυλακή στ' Ανάπλι.

Έκανε πεντέξι χρόνια στη φυλακή κι απολύθηκε. Γύρισε πάλι στα Δολιανά. Το 'μάθαν τα αδέρφια του σκοτωμένου - ήτανε πεντέξι αδέρφια, Τσιροπουλαίοι λεγόντουσαν, από την Αρτσίνα - κι εφοβερίζανε να τον σκοτώσουν. Και ξεκίνησαν για τις Σπηλιές έτσι λέγανε τα Κάτω Δολιανά καθώς ξέρεις - από τις σπηλιές που έχουν ακόμη. Εκεί που κατηφόριζαν, στις λογκάδες*2, βρήκαν μπροστά τους έναν πρωτοξάδερφο του Ντίνου, το Βασίλη. Τον ντουφέκισαν και τον στράβωσαν από το 'να μάτι.

Άκουσε ο Κωσταντίνος την ντουφεκιά και πονοιάστηκε*3. Να σου και πλάκωσαν εκείνοι στο μαγαζί. Καθόταν στο παράθυρο. Στη στιγμή αρπάζει ένα κούτσουρο, δένει και φτιάχνει απάνω τη μάγκα του, το μαντίλι του που φόραγε, έτσι που έμοιαζε με το κεφάλι του. Και τους ξεγέλασε.
Τραβάνε κανά δυο τρείς μπαταριές εκείνοι με τα δίκαννα. Μαντίλι και κούτσουρο τα σήκωσαν στον αέρα. Φυλαγμένος πίσω από την πόρτα ο Ντίνος, βουτάει τον γκρα. Τρομαγμένοι εκείνοι, μόλις τον είδαν, κάνουν ίσια πέρα στο γιοφύρι και πέφτουν κάτου στη λογκά. Τους έφτασε ο Κάβουρας κι ελιά σ' ελιά τους ξέκανε, τους σκότωσε όλους.

Μετά πια στασιό και σωτηρία δεν είχε άλλη και βγήκε στο κλαρί. Έτσι κατάντησε και ζούσε σα ληστής. Αλλά, όπως προείπαμε, αυτός δεν ήτανε ληστής, ήτανε άνθρωπος ηθικός και με φιλότιμο. Εξαιτίας που θίγηκε η τιμή συγγενικής του οικογένειας αναγκάστηκε να φτάσει εκεί που έφτασε, να εγκληματήσει και να βγει στο βουνό.

Βγήκανε αποσπάσματα χωροφυλάκοι και τον κυνηγάγανε. Δεν μπορούσαν να τον πετύχουν, να τον πιάσουνε. Γι' αυτό ξεσπάγανε και χτυπάγανε τους συγγενείς του. Από τους κοντινότερους ήταν ο παππούς μου. Του 'καναν μαρτύρια. Μια του άδειαζαν το καλύβι, μια τού 'παιρναν τα πρόβατα. Μια φορά τα πήρανε τα πρόβατα και τα πήγανε στη Ζάβιτσα*4, κάτω από ένα βράχο. Τα στρουγκιάσανε*5 κει και τα αρμέγανε οι χωροφυλάκοι. Φτάνει από πάνω ο Κάβουρας και κυλάει ένα τσιουρούμι* 6 και πέφτει ίσια μες στην καρδάρα*7.
Κάνουν άλα*8 κι όπου φύγει φύγει οι χωροφυλάκοι. Λακάν και τα πρόβατα και κολλάνε πάλι στα Δολιανά απέναντι, στο βοσκοτόπι τους.

Έτσι χρόνο με το χρόνο, πέρασε πολλά χρόνια στο βουνό. Έσιαχνε*9 τις πίγκες *10 , όπως τις λέγανε τότες, τις αρβανίτικες, με δυο μύτες. Περπάταγε στις λάσπες, στις χωραφιές και στα χιόνια και στις πατημασιές του δεν ξεχώριζαν μπρος και πίσω. Και τα αποσπάσματα δεν καταλάβαιναν προς τα πού πηγαίνει. Προς τα δω; Προς τα κει;

Γι' αυτό και τον έβγαλαν Κάβουρα, γιατί ο κάβουρας περπατάει λοξά, πότε προς τα δω, πότε προς τα κει. Δεν έχεις ακουστά που το λένε: 'Πάει ανάποδα σαν τον κάβουρα'.
Παντελάκης λεγόταν πρώτα. Το παρατσούκλι του Κάβουρας το πήρανε από τότες και οι συγγενή δες του.

Ύστερα απ' όλα αυτά τον επικηρύξανε σα ληστή. Και οι συγγενείς τα πλήρωναν όλα τα σπασμένα από τα αποσπάσματα κάθε φορά. Καταδιώκοντάς τον ένα απόσπασμα βρισκόταν στο Στόλο*11 Το βράδυ καταλύσανε σε ένα μετόχι εκεί του μοναστηριού του Προδρόμου, στον Άγιο-Χαράλαμπο.
                      
                      Περιοχή του Στόλου Κυνουρίας ένα από τα λημέρια του Κάβουρα. 
Ο Κάβουρας, εξαγριωμένος γιατί βασανίζανε τους συγγενείς του, μια και δυο φτάνει στο μετόχι τη νύχτα. Είχε μαζί του το στραβό από το 'να μάτι ξάδερφό του, που προείπαμε, και τον Καμπυλόγιαννη με τη φουστανέλα. 'Κάρφωσαν' τα ντουφέκια με τις μπούκες προς τα μέσα, τη μια μεριά και την άλλη στην πόρτα. Μια κλωτσιά και μια σπρωξιά στην πόρτα κι έπεσε μέσα.

Όρμησε κι αυτός. Σαράντα άτομα ήτανε το απόσπασμα.
'Μην κουνηθεί κανένας', τους φώναξε' 'αλλιώς θα πεθάνετε όλοι σας.
Εγώ είμαι ο Ντίνος ο Κάβουρας!'
Βουτάει τον αξιωματικό και τον σούρνει όξω. Τραβάει το μαχαίρι και του λέει: 'Τι θέλεις να σου κόψω τώρα; Αυτιά; Μύτη; Πόδια; Ο Κάβουρας εγώ είμαι. Πιάσε με ντε*12 Τι σου φταίνε οι συγγενή δες μου που τους πιάνεις και τους βασανίζεις και τελεύεις*13 τόσα και τόσα άναντρα;'
Του λέει τρεμουλιασμένος ο αποσπασματάρχης: Χάρισέ μου τη ζωή κι εγώ δεν πρόκειται πια να σε ξανακυνηγήσω. Θα δηλώσω ανικανότητα και θα φύγω γι' αλλού. Κι έτσι κι έγινε.

Στο μεταξύ, αφού έφυγε ο αποσπασματάρχης, έμεινε ελεύθερος στην περιοχή ο Κάβουρας. Κάπου ένα χρόνο δεν τον κυνηγήσανε. Τελευταία, δεν ξέρω πώς του 'ρθε, θέλεις μπαΐλντισε*14 γυρίζοντας, θέλεις κάτι άλλο σοφίστηκε, αποφάσισε να παραδοθεί. Παράγγειλε λοιπόν στην Εισαγγελία στ' Ανάπλι να στείλουν στον Αχλαδόκαμπο*15 φρουρά να τον παραλάβει και να ξαναμπεί στη φυλακή.
Ο Εισαγγελέας τότε μαζί με ένα απόσπασμα και με τη στρατιωτική μουσική πήγαν στο ορισμένο μέρος, όπου πράγματι παρουσιάστηκε και παραδόθηκε ο Κάβουρας. Και τον πήγαν παράτα και με τη στρατιωτική μουσική στ' Ανάπλι και τον έβαλαν πάλι στη φυλακή. ►2


                         Το φοβερό Παλαμήδι. Κάπου εδώ σκοτώσανε τον Κάβουρα. 
Στη φυλακή έμεινε τέσσερα πέντε χρόνια και ασχολιόταν σιάχνοντας μικροκομψοτεχνήματα της φυλακής, που τα 'στελνε δώρα στο βασιλιά και σε άλλους. Έτσι, είχε κερδίσει ολουνών τη συμπάθεια και ήταν να του δοθεί χάρη. Αλλά από τη φυλακή φοβέριζε: "Άμα βγω θα κάψω στα Δολιανά τρεις γειτονιές με λάδι”. Νοούσε βέβαια όσους τον είχαν κατατρέξει και του είχαν κάνει κακό.

Οι Δολιανίτες λοιπόν έκαναν αναφορά στην Κυβέρνηση για τις φοβέρες του και δεν τον απόλυκαν. Τότε αποφάσισε να δραπετεύσει. Αλλά ήταν δύσκολο, γιατί είχαν τριπλοσκοπούς. Βασάνισε το μυαλό του και μαζί με άλλους δυο άνοιξαν ένα λαγούμι με τα κουτάλια. Κι είχε φτάσει μόλις στο τέλος για να βγει, μα κουνήθηκε μια πέτρα, την παρατήρησε ο σκοπός και τον σκότωσε απάνω που έβγαινε, μαζί και τους άλλους δυο.

Αυτό ήταν το τέλος του Κάβουρα, που για ένα φιλότιμο, για την τιμή και την υπόληψη των συγγενών του, σκότωσε, φυλακίστηκε και πήρε το βουνό. 'Άλλοι οι καιροί τότε!»

Ακριβώς, για τα κατορθώματα και τη λεβεντιά του ο Κάβουρας τραγουδήθηκε από το λαό. Στη β' μάλιστα νεότερη παρλ., η λαϊκή συμπάθεια και συμπαράσταση εκδηλώνεται καταφανέστερα με το να τον αποκαλούν «δόλιοΚωσταντίνο» (κακόμοιρο Κ.) και με το να γίνεται λόγος για τη νια γυναίκα και τα παιδιά του, που δεν τους ταιριάζει η ορφάνια, και ακόμη με την απροκάλυπτη εκδήλωση εχθρότητας προς τα αποσπάσματα: «που να 'χετους φαν τα φίδια». Με το πέρασμα πράγματι του καιρού η μνήμη του Κάβουρα περιβαλλόταν όλο και με περισσότερη αίγλη. (Πβ. ληστής Καβουρίνος, Λ.Δ., Ε' 152, 28 - Δ:. 65 - περ. Αρκαδικά, 1980, τ. 4, σ. 44).

►1. σπήλαιο: Η χρήση της λόγιας λ. «σπήλαιο» έχει τούτη την εξήγηση: Τα καταδιωκτικά αποσπάσματα, που θα αναζητούσαν το κρησφύγετο του φυγόδικου Κάβουρα, θα χρησιμοποιούσαν στις συζητήσεις συχνά, καθώς και στα επίσημα έγγραφα, τη λέξη «σπήλαιο», αντί σπηλιά, και έτσι θα πέρασε και στο στόμα του λαϊκού στιχουργού και τραγουδιστή. Στη β' παρλ., προσδιορίστηκε σαφέστερα το τοπωνύμιο και η λ. σύμφωνα με το λαϊκό γλωσσικό. αίσθημα: «στα σπήλια». Πρόκειται βέβαια για τα σημερινά Κάτω Δολιανά, τα οποία για τις πολλές τους σπηλιές ονομάζονταν, όπως θυμάμαι και από τα παιδικά μου χρόνια,
►2. Μόνο ψυχολογική ερμηνεία μπορεί να δοθεί σ' αυτή την απόφασή του. Δεν ήταν πράγματι κοινός ληστής, αλλά παλικάρι με προσωπικότητα που αναγκάστηκε να σκοτώσει. προασπίζοντας από φιλότιμο την αξιοπρέπεια των συγγενών του, σύμφωνα και με τα τελευταία λόγια του αφηγητή. Όταν όμως σταμάτησαν να τον καταδιώκουν τα αποσπάσματα, περιφρονώντας τον κατά κάποιον τρόπο - άλλωστε δεν προέβαινε σε άλλου είδους αξιόποινες πράξεις - τούτο ηθικά τον ταπείνωσε. Από τη μια δεν είχε πώς να δράσει, αφού δε διωκόταν, και από την άλλη δεν καταδεχόταν να ζει εις βάρος των χωρικών. Εξάλλου, αφού είχε εξοντώσει και αυτούς που τον είχαν προσβάλει, η ανταρσία του πια δεν είχε νόημα. Έτσι, πήρε τη γενναία απόφαση και παραδόθηκε. Ακριβώς, λοιπόν, για τους παραπάνω λόγους η εκούσια παράδοσή του χαρακτηρίζει το ηθικό του ανάστημα. Τούτο επικύρωσε και η πολιτεία που τον οδήγησε με τιμητική παράτα στις φυλακές του Αναπλιού.

                       
                       Εξώφυλλο και αφιέρωση στο β τόμο. ► ΣΧ1

             Γλωσσάριο.


*1 χαμπάρισε =Δεν πείρε είδηση.
*2 Λογκάδες = Δασώδης ομαλή έκταση – κοιλάδα. Υπάρχει  
    τοποθεσία κοιλάδα του Τάνου.
*3 πονοιάστηκε = Υποψιάστηκε. Πέρασε από το μυαλό του η
     υπόνοια.
*4 Ζάβιτσα = Αρχαίο Τημένιον. Πρόβουνο του Πάρνωνα. Υψ. 976 μ. Σύνορα – 
   Αργολίδας.
*5 στρουγκιάσανε = Βάζω τα γιδοπρόβατα στη στρούγκα και τα αρμέγω.
*6 τσιουρούμι = ακατέργαστος ογκόλιθος.
*7 καρδάρα = Ποιμενικό δοχείο, συνήθως ξύλινο, λέγετε και γαλομέτρα, γιατί
 χρησίμευε να μετριέται το γάλα. Συνήθως είχε χωρητικότητα
8* άλα = Κάνουν ορμητικό ξεκίνημα. Στόλο
*9 Έσιαχνε = Έφτιαχνε.
10* πίγκες= τσαρούχια κόκκινα με μαύρες φούντες. 
*11 Στόλος = Ένα από τα Καστριτοχώρια. ΒΔ του Αγιάννη απέχει μια ώρα
πεζοπόρου.  
*12 ντε = Βεβαιωτικό μόριο.
*13 τελεύεις = τελειώνω.
*14 μπαΐλντισε = Βαριεστάω, βαριέμαι.
*15 Αχλαδόκαμπος = Κωμόπολη της Αργολίδας. Τα βουνά φαίνονται από τον   
  Aγιάννη.

                      Αυτοβιογραφικό σημείωμα  Ιωάννη Μ. Αρβανίτη 

Γεννήθηκα στο Άστρος το 1921. Οι γονείς μου ήταν μικροαγρότες και μεροκαματιάρηδες. Ορφάνεψα από πατέρα σε ηλικία 10 ετών και η μητέρα μου, αγράμματη, αλλά κοινωνικά σοφή, στάθηκε συμπαραστάτης και σύμβουλος σ’ όλη μου τη ζωή. ► ΣΧ2.

Δημοτικό και Ημιγυμνάσιο τελείωσα στο Άστρος και Γυμνάσιο στο Άργος ► ΣΧ3. Αποφοίτησα το 1942 από την Ακαδημία Τριπόλεως, παρακολούθησα τη Μετεκπαίδευση των Δημοδιδασκάλων το 1952, αποφοίτησα από τη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών το 1953 και απέκτησα Διδακτορικό Δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο της Σορβόννης/ Παρίσι, με υποτροφία του Γαλλικού Κράτους, το 1965.
Υπηρέτησα από το 1943 διαδοχικά σε όλες τις βαθμίδες της Εκπαίδευσης ► ΣΧ3. και συνταξιοδοτήθηκα το 1981 ως Εκπαιδευτικός Σύμβουλος από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (πρώην Κέντρο Εκπαιδευτικών Μελετών και Επιμορφώσεως). Μεταξύ άλλων δίδαξα και στην Κωνσταντινούπολη, στη Μεγάλη του Γένους Σχολή.
Μελέτες και άρθρα επιστημονικού ενδιαφέροντος και πολιτιστικού περιεχομένου, αλλά και ποιήματα δημοσιεύονται στον ημερήσιο και περιοδικό Τύπο, σε συλλογικές εκδόσεις και σε εκδόσεις –αφιερώματα. Συνεχής είναι και η παρουσία μου σε αμιγώς επιστημονικά συνέδρια και αρκετές οι σχετικές δημοσιεύσεις περί τη λαογραφία, την ιστορία και την αρχαία Ελληνική Γραμματεία στις εκδόσεις των Πρακτικών των συνεδρίων αυτών.
Το κυρίως συγγραφικό μου έργο συνίσταται από τις εξής μονογραφίες:

α) Σοφοκλέους Φιλοκτήτης, Αθήνα 1958.
β) Ο Σοφοκλής ως παιδαγωγός, (διδ. διατρ.), Αθήνα 1973
γ) Από τις πηγές του λαού μας, τόμ. Α΄ - Ποιητικά και Πεζά κείμενα, Αθήνα
1985 και τόμ. Β΄ - Παροιμίες –Γλωσσάριο, Αθήνα 1988.
δ)  Μαραθώνας – Ευρώπη, Αθήνα 2009 (β΄ έκδοση)

 
ΣΧΟΛΙΑ Παν.Ι.Δ.Βλαχάκη.

► ΣΧ1 Ο Γιάννης είχε μόνο πέντε 5  βιβλία με τη διατριβή του «Ο Σοφοκλής ως παιδαγωγός, (διδ. διατρ.), Αθήνα 1973» Δεν το έβρισκα με τίποτα. Το 1993 μου χάρισε το ένα.
Τον εκτιμώ και τον σέβομαι αν και έχουμε ουσιαστικές διαφορές σε προσέγγιση διαφόρων θεμάτων.
Ας μου επιτρέψει να αναφέρω ένα προσωπικό θέμα !!.
Είχαμε και κουβεντιάσει να του δείξω ένα κειμενογράφο στον Η/Υπολογιστή. Συγκινήθηκα και το συμφωνήσαμε, του είπα ότι εφόσον γράφει στη γραφομηχανή είναι εύκολο αρκεί να μάθει κάποια βασικά στον Η/Υ. Φάνηκα ασυνεπής. Για δυο λόγους ο πρώτος λόγο ελλείψεως χρόνου. Η δεύτερη σκέψη που έκανα ήταν ότι σε αυτή την ηλικία δεν ήταν σωστό να τον κουράσω. Είμαι σίγουρος ότι θα το μάθαινε γιατί είναι φιλομαθής μέχρι τα βαθιά του γεράματα. 

► ΣΧ2 Η θεια Σμαράγδη πάντα ήταν στυλοβάτης του παιδιού της. Όταν ο Γιάννης ήταν στο Παρίσι ήθελε να επικοινωνεί μαζί του χωρίς να διαβάζει κανείς άλλος τα γράμματα τους. Επειδή ήταν αγράμματη δεν μπορούσε να γράψει και να διαβάσει. Έκλεινε στο φάκελο ένα κλωνί βασιλικό έγραφε κάποιος τη διεύθυνση και το έστελνε στο γιο της!!!. Το σήμα ελήφθει μέγιστη σημειολογία!! Ο Γιάννης κάθε φορά που έπαιρνε το βασιλικό ήξερε ότι η μάννα του ήταν καλά. 

► ΣΧ3 O Μοναδικός Αγιαννίτης που φοιτούσε τότε στο Γυμνάσιο. Οι Γιαλίσιοι οι  Καλαμαράδες δεν αποδέχτηκαν ποτέ την πρόοδο του φτωχού και ορφανού παιδιού από τον Aγιάννη.

► ΣΧ4 Ο Γιάννης υπηρετούσε στο Καστρί στις αρχές της δεκαετίας του 1950. Οι συνθήκες διδασκαλίας τέλειες !!! Γυμνάσιο στο παλιόσπιτο του Δαμάσκου. Κρύος, βαρύς χειμώνας μοναδικό μέσο θέρμανσης μια παλιοσόμπα!! Τα Καστριτάκια όπως όλα τα παιδιά σκάρωσαν φάρσα στο δάσκαλο. Τράβηξαν το μπουρί της σόμπας, έριξαν μια σκορδοπλεξίδα και χλωρά ξύλα, έφαγαν σκόρδα και κάποια αναιδέστατα άρχισαν να πορδίζουν!!! Η ατμόσφαιρα άρχισε να γίνεται από ανυπόφορη μέχρι αποπνικτική. Νόμισαν ότι θα τα έβγαζε έξω και θα γλύτωναν το μάθημα!!! Αμ δε ο Γιάννης άνοιξε τη πόρτα, έβγαλε το κεφάλι του και έπαιρνε αέρα, τα εμπόδισε να βγουν και τους είπε: «Ήσαστε πονηρά παιδιά μου αλλά εγώ γεννήθηκα στον Aγιάννη και σε ΄μένα δεν περνάνε αυτά!!» Τα άφησα λίγο στους καπνούς και στις μυρωδιές, άρχισαν να βήχουν, να παρακαλούν και να φωνάζουν. Όταν είδα ότι τα πράγματα ζόριζαν τους επέτρεψα  να βγουν. Έκαναν μπραφ και βγήκαν στο κρύο αγιάζι του Μαλεβού. Αέρισα το σχολείο έφτιαξα τη σόμπα και ξανά μέσα …..


Click to enlarge image 10.jpg

Δευτέρα 4 Μαΐου 2015

TO ΣΜΕΡΔΑΚΙ.



Γράφει ο 
Παν. Ι.Δ. Βλαχάκης.
                      
Αύγουστος μήνας, Αγιάννης Κυνουρίας τέλος δεκαετίας το ΄60, το φεγγάρι ολόγιομο φώτιζε τα πρόβουνα του Πάρνωνα. Η ανάσα του παππού του Πάρνωνα μας χάριζε μια από τις ποιο γλυκιές, δροσερές αξέχαστες νύχτες. 
Απέναντι στο Καλογεροβούνι ακούγονταν κάποια τροκάνια. Από πάνω μου δέσποζε το Σαραντάψυχο, κάτω στον ορίζοντα η Ζάβιτσα στο βάθος τα βουνά του Αχλαδόκαμπου. Το παιχνίδι να μετράω τα φώτα των αυτοκίνητων στις στροφές του Κωλοσούρτη σήμερα δεν έχει νόημα. Έβλεπες σαν ημέρα θεσπέσιο θέαμα, σχεδόν μαγικό!! Τότε δεν υπήρχε δημοτικός φωτισμός να χαλάει τη μαγεία του νυχτερινού τοπίου.

Ξαφνικά από τα Αστραπάλωνα ακούστηκαν κραυγές γκα, γκα, γκα… αλλά δεν έδωσα σημασία. Τα τροκάνια ακουστήκαν να κτυπούν παράφωνα, ανήσυχα και βιαστικά. Μάλλον τρέξανε τα ζωντανά γιατί κάτι τα τρόμαξε.
 Η μάνα άνοιξε την πόρτα βγήκε αλαφιασμένη στην ταράτσα και κακήν κακώς με τράβηξε μέσα στο σπίτι.
- Ρε μάνα δεν έκανα τίποτα, κάθομαι, βλέπω το φεγγάρι και εσύ με τραβάς μέσα;
 - Παιδί μου είναι το Σμερδάκι ένα αερικό, ένα δαιμονικό πράγμα μην μιλάς και πάθεις τίποτα.
- Έλα τώρα, μια αλεπού είναι που φωνάζει βαριά άσε με να δω λίγο το φεγγαρόφωτο!!!
Αυτό όταν το πρώτο άκουσμα από το φοβερό αυτό ζώο, αερικό ή δαιμονικό της λαϊκής φαντασίας.

Την άλλη μέρα ρώτησα τον παππού. Ο γέροντας σοβάρεψε και άρχισε να μου μιλά με γρίφους πράγμα που δεν το συνήθιζε. Μη φοβάσαι, κάτι υπάρχει αλλά κινείται πάνω στα βουνά. Κυκλοφορεί πάντα νύχτα αν και το έχουν δει και ήμερα ασχολείται μόνο με τα γιδοπρόβατα!! Τα λόγια του σίγουρα κάτι έκρυβαν. Το γύρισα στο μυαλό μου τίποτα δεν έβγαλα άκρη.  Το άφησα και επανήλθα σε ανύποπτο χρόνο. Τότε ο γέροντας μου διηγήθηκε τα έξης:

 « Είναι κάτι σαν γάτα πιάνει το ζωντανό και στο λαιμό του ανοίγει μια φλέβα πίνει το αίμα του και το ζώο ψοφάει. Ελάχιστοι άνθρωποι το έχουν δει. Εγώ δεν το έχω δει, το έχω ακούσει πολλές φορές. Στη Συκιά, στο Ληνικό, στη Σαββανόραχη, στου Κάνουρα, στο Βοστίκη, στο Σαραντάψυχο, στο Ξεροκάμπι, στου Καβουκά, στη Μάντρα, στο Βατάκι και στο Μαλεβό.
Ο αδελφός μου ο Θανάσης ο Γεναιάς, ►1  το έχει δει και το έχει ντουφεκίσει. Απ ότι ξέρεις είναι φανατικός κυνηγός ακόμα και τώρα που είναι γέρος κυνηγάει. Πάντα έχει μαζί του το δίκαννο γεμάτο και κρεμασμένο στο μπροστάρη του μουλαριού.
                                                    Λίγκας. 
Νέος φύλαγε καρτέρι για λαγό πάνω από το Μαντρί του Αρκούδι στη Συκιά. Ήταν Αύγουστος με φεγγάρι σαν αυτές της μέρες. Τότε το είδε, ήταν σαν μια μεγάλη γάτα. Το πυροβόλησε, ξέχασε να πατήσει τη σκανδάλη με το αριστερό χέρι. Το πέτυχε, πετάχτηκαν εφτά φωτιές, φωτιές κόκκινες, πράσινες, μπλε, κίτρινες…. !!  Φώναξε γκά γκά και χάθηκε παρόλο ότι είχε φάει όλη τη σούμα με τα σκάγια.
 Έσπασε το ντουφέκι και το δεξί του χέρι του Θανάση έχει ακόμα το σημάδι από τη λαβωματιά. Όταν έρθει από το Γιαλό να το προσέξεις, ρώτησε τον σίγουρα θα σου πει. Επαναλαμβάνω ότι έπρεπε να τραβήξει με το αριστερό χέρι. Μακριά από εμάς το παλιόπραμα, μην το φοβάσαι να το προσέχεις και να μην το μελετάς…>>
- Ο παππούς γεμίζει και τώρα τα φυσίγγια μόνος του, τα κάνει βαριά και γι΄ αυτό έσπασε το ντουφέκι του!!!

Εκτοτε άκουσα και άλλες φορές το σμερδάκι, πάντα νύχτα προς την αυγή γιατί τότε ξύπναγα.
 Ήμουν μαθητής της Β γυμνασίου στο Αστρος στη Ρίζα ακούστηκε. Ο Τάκης ο ξάδελφος -που μας έφυγε νωρίς - άρχισε να του φωνάζει με το αστείρευτο χιούμορ του . « Έλα εδώ ρε, έλα έλα να σου δώσω γάλα…..!!! ¨» Ήταν ξημέρωμα και πίναμε γάλα από τις γίδες.
Πάμε να το δούμε και να το τσακίσουμε του είπα!!! Πήραμε από ένα ματσούκι και πήγαμε πίσω από το σπίτι του Πετράκου του Δικαίου στα κυπαρίσσια στο χωράφι της θειας Κικής, εκεί που αργότερα τα ξαδέλφια μου πάρκαραν τα χωματουργικά τους μηχανήματα. Σκοπός μας ήταν να το σκοτώσουμε!!! Δεν είδαμε τίποτα και συνεχίζαμε να ψάχνουμε !!!

 Ήρθε τρέχοντας ο παππούς παρ όλα τα χρόνια του. Ήταν έντρομος, μας έριξε τα Γαλλικά του και μας τράβηξε μέσα.« Ρε τι του μιλήσατε θα σας πάρει τη φωνή!! Θα έρθει εδώ να μας φάει..»
Βάλαμε τα γέλια και του θυμίσαμε φράση του « Ο άνθρωπος είναι το μεγαλύτερο θηρίο. Μην πιστεύετε σε νεραΐδες ,φαντάσματα... εμείς στην Μ Ασία ...». Αυτό το τελευταίο το είπαμε ειρωνικά ,κατάλαβε ότι τον κοροϊδεύαμε !!! Χάρηκε που δεν φοβόμαστε αλλά συνέχισε να μας λέει « Ρε ελάτε μέσα μην έχουμε ντράβαλα με αυτό το παλιόπραμα δεν παίζουμε μην το ξανακάνετε.»    

                                                             Τράγος 
Το μεσημέρι μου είπε ότι κάποτε είχε κλέψει τη φωνή ενός βοσκού κάπου κοντά στο μύλο του Γιώργη του Κολοβού στο ρέμα προς τα Χαντάκια. Φώναξε ο ένας αδελφός στον άλλο. Εκουτο, ►2    ρε Νικόλα !! Φώναζε και το σμερδάκι, Νικόλα, Νικόλα ήταν ο Νικόλας ο Σπ.. λίγο ψευδός !! Τώρα μπορεί να του έκαναν και καζούρα οι άλλοι βοσκοί δεν ξέρω….

Αργότερα το άκουσα στον Έβρο τότε που υπηρετούσα σε μια ρεματιά όταν ήμουν περίπολο. Το είπα στη σειρά μου ένα χωριατόπαιδο από τα χωριά της ορεινής Ρούμελης. Μη μιλάς δυνατά αυτό είναι το άκουσα με διαβεβαίωσε. Σε λίγο κάπως τρομαγμένος ρε σειρά που έχει κοπάδι εδώ κοντά ; Έτρεμε το παιδί!!!
- Δεν είναι τίποτα  του είπα, μην κάνεις καμιά βλακεία και σκίσεις την τελαμώνα και βγάλεις σφαίρες, ηρέμησε.
- Στην πατρίδα μου τη Ρούμελη το λέμε Λάβωμα, μην το μελετάς και μην το λες στους άλλους και τους τρομάξεις. Να πούμε στον επιλοχία να βάζει Αθηναίους στο σημείο αυτό, καλό είναι να φυλαγόμαστε !!!
- Ρε αν το πούμε θα γίνουμε ρεζίλη των σκυλιών!! Δεν λέω τίποτα αν το δω καμιά φορά θα φάει μια ριπή. Δεν πιστεύω ότι είναι κάτι το ξωτικό, είναι κάποια αλεπού ή άλλο ζώο παιρνάει στο ρεματάκι.. !!!

Πριν από χρόνια το άκουσα ξανά στο Ξεροκάμπι απέναντι από την Ωριά προς τα Ατζιναΐκα. Δεν μπήκα μέσα στο σπίτι, τούρλωσα τα αυτιά μου μάλλον αλεπού είναι σκέφτηκα ρε πόσα χρόνια πέρασαν από τότε που το πρωτοάκουσα.

Ας έρθουμε στον πατέρα της λαογραφίας τον Νικ Πολίτη. Στα λαογραφικά του, βρίσκουμε πολλές πληροφορίες για τα Χαμοδράκια. Αναφέρει τους ποιμενικούς δαίμονες, τους Σατύρους και τον θεό Πάνα.

 Στον Παρνασσό πίστευαν - ως το 1903-4 τουλάχιστον που ο Πολίτης έγραψε τα λαογραφικά του - πως στο βουνό κατοικεί ένας δαίμονας που εξουσιάζει τους λαγούς, και τα αγριόγιδα. ΄Οσα ζώα είναι δικά του τους χαράζει το αυτί, για να τα ξεχωρίζει. Ο δαίμονας αυτός που οι βοσκοί τον ονομάζουν Λάβωμα, με μορφή μακρυγένη τράγου βατεύει τις κατσίκες και τις οδηγεί στο θάνατο!!!
Στην πραγματικότητα αυτό που προκαλεί στο ζώο τον θάνατο είναι η λοιμώδης νόσος άνθρακας.

Δύο είναι τα βασικά ονόματα του δαίμονα, Σμερδάκι και Χαμοδράκι αλλά και Αμελέτητο, Λάβωμα, Αποκαρωμένο, Δαιμόνιο, Αρμαδιακό, Ζουλάπι κ.α. Οι αλβανόφωνοι της Αργολίδας το προφέρουν με τους παραφθαρμένους τύπους Χαμουδράκι, Χαμουθράκι και Χαμοθράκι.

Σε αρκετά χωριά της πατρίδας μας λένε ότι είναι οι ψυχές των αβάπτιστων παιδιών που πέθαναν και των παιδιών που δεν γεννήθηκαν ένεκα των εκτρώσεων.              

                                                                        Πάνας 
Οι Ανεβοκατεβάτες βοσκοί της Αρκαδίας μετακινούσαν τα κοπάδια τους σε περιοχές της Αργολίδας, της Μεσσηνίας της Ηλίας κ.α. Άδικος ο κόπος τους δεν απόφευγαν τις μεγάλες απώλειες των κοπαδιών. Η Αρρώστια το φοβερό μικρόβιο του άνθρακα ήταν μέσα στο αίμα των ζωντανών και τα αποδεκάτιζε.
Ένας καλός φίλος μου ο Γ. Τ. μου είπε ότι είναι ο φόβος του ανθρώπου στην ερημιά. Η φαντασία του ξωμάχου το γεννά ;;

 Κάποιοι αλαφροΐσκιωτοι, ξωμάχοι μπορεί να το πιστεύουν, μπορεί να υποβάλλονται στη μοναξιά και στα παιχνίδια του μυαλού τους. Αλλά που να βρεις τους ξωμάχους και τους αλαφροΐσκιωτους στις μέρες μας.

Στα παιδικά μας χρόνια μας έλεγαν ιστορίες για αερικά, φαντάσματα, νεράιδες δαιμονικά ας τα αναφέρουμε σαν παράδοση. Σκοπός τους να μας τρομάζουν για να μην γυρίζουμε τη νύχτα . Με αυτά μας περνούσαν και την παράδοση.

Τι είναι δεν ξέρω; σκέπτομαι πρώτα την αλεπού. Να είναι βραχνιασμένες αλεπούδες; καμιά αγριόγατα, άντε και κανένας Λίγκας, παλιά υπήρχαν αρκετοί στην περιοχή μας. Σε καμιά περίπτωση δεν πιστεύω ότι είναι ξωτικό.
Ε όποιος φοβάται ας πάρει μαζί τα φυλακτά του, το μαυρομάνικο μαχαίρι και ας τραβήξει την σκανδάλη της καραμπίνας με το αριστερό χέρι !!!!

Δεν υπάρχει τίποτα από όλα αυτά, όλα είναι γεννήματα της φαντασίας, του φόβου, της άγνοιας και της καλπάζουσας  φαντασίας του λαϊκού ανθρώπου.

Επεξηγήσεις.

►1 Αθανάσιος Βας. Κολοβός. 
 ►2 Ακουτο, άκουσε το. Ήταν ψευδός ο Νικόλας Σπ..  

Κυριακή 26 Απριλίου 2015

ΤΑ ΜΑΓΑΖΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΑΝΝΗ ΙΙ.





 
          Επιμέλεια  ©
      Παν. Ι.Δ. Βλαχάκης. 
                                           
Ο κ. Γιάννης Γρηγ. Κουρόγιωργας Αγιαννίτης που κατοικεί στον Καναδά το έγραψε σαν σχόλιο στο κείμενο  Μαγαζιά του Αγιάννη που το δημοσίευσε το astros news. gr Παλμός του Άστρους στις 25 Φεβρουαρίου, 2015. Τον Ευχαριστώ το αναρτώ και στους ΠΑΡΝΩΝΙΤΕΣ γιατί o Γιάννης είναι γνήσιο τέκνο του Πάρνωνα και μας τιμά σε όλα τα επίπεδα.
                              

                                                   Ο Γιάννης Γρηγ. Κουρόγιωργας.

Πολύ ωραία δουλειά Παναγιώτη να είσαι καλά. Θα μου επιτρέψεις να προσθέσω μερικά ακόμα, για να συμπληρώσουμε όσο θυμόμαστε ακόμα. ►1
 Υπήρχε ακόμα το περίπτερο του Κορδώνη ►2 που ήτανε σε μια ξύλινη παράγγα δίπλα στη ταβέρνα του Ψημούλη, που αργότερα έγινε το μπακάλικο του Μακαρούνα (Κώτσιου- Κώστα Δικαίου) στη πλατεία του Αγιώργη. Εκεί αγοράζαμε παιδιά τσιγάρα Έθνος, και φυσικά και από του Μπολόλια, τον μπάρμπα Βασίλη πατέρα της Κατερίνας που δούλευε το περίπτερο σε πολλή μεγάλη ηλικία ας πούμε ενενήντα, που τα λέγαμε και στούκας, από μια κούτα που είχε μέσα 88 τσιγάρα, νομίζω με ένα πενηνταράκι (μισή δραχμή) παίρναμε ένα τσιγάρο και τα καπνίζαμε στη στροφή του Ματζουράνη μακρυά από το χωριό να μην μας βλέπουν.

 Υπήρχαν ακόμα δυό εμπορικά μαγαζιά ρούχων του Μπαρκά που ήτανε στο δρόμο που πηγαίνουμε προς το πρόδρομο μετά το καφενείο του Κατσούλη αριστερά. 

Το εμπορικό του μπάρμπα Βασίλη Καβάσαλη που ήταν κάπου εκεί κοντά. Ο μπάρμπα Βασίλης Καβάσαλης►3 ήτανε πολύ ευγενικός και γλυκομίλητος άνθρωπος και έλυνε πολύ εύκολα και γρήγορα όλα τα σταυρόλεξα. Μας έλεγε ωραίες παλιές ιστορίες όταν καθόμαστε κάτω από την πλατάνα στην πλατεία του Αγιώργη.

 Υπήρχε και η χασαποταβέρνα του Κουτίβα ή Σκαντζιού►4 που ήτανε απέναντι από το σπίτι του έγγονα Σταύρου Κουτίβα ή Σκληρού.

 Υπήρχαν και κουρεία που παλιά το είχε ο Παναγιώτης Σκαρπέλος ή Μαντζουράνης ή Σπόρτης, ►5 πριν φύγει για την Γερμάνια. Πάλι δίπλα στο σπίτι Σταύρου Κουτίβα ή  Σκληρού. 

Αργότερα κουρείο είχε και  ο Νικολάκης Καμπύλης ή Ζούσας που ήτανε πολύ γραφικός τύπος σαν κουρέας και λίγο παραμυθάς λόγω επαγγέλματος.

 Και να προσθέσω ότι το τσαγκάρικο, πριν το θείο σου, στου Χαρή του Γυρολόγου το είχε ο Αδάμης ή Λουμάκος αδελφός του  Θοδωρή του Φον του ταξιτζή - έφυγε αυτός για Καναδά.
        
          Πίσω  το μικρό κτήριο είναι το περίπτερο του Μπολόλια.

Επίσης ο Αδάμης, Λαμπρόπουλος ή Τσιάχτης πούλαγε και υφάσματα σαν έμπορας με το μουλάρι γυρνώντας και διαφημίζοντας την πραγμάτια του με πολύ έντονο τρόπο που τον πειράζαμε όλοι. Αντίθετα ο πατέρας του Νίκου Δήμα από την Μελιγού που ήταν και αυτός έμπορος ρούχων ήταν σχεδόν αμίλητος και σιωπηλός.

 Μια και ανέφερες το μύλο του Κολοβού, θα πρέπει να προσθέσουμε ότι υπήρχαν και 4 νερόμυλοι στο πρόδρομο ►6 που δούλευαν μέχρι το 60;.

Νομίζω ότι υπήρχε και φούρνος ►7 που ήτανε στο δρόμο πάνω από το καφενείο του Κατσούλη πίσω από τον Αγιώργη που δεν τον θυμάμαι ανοικτό, ο πατέρας σου που τον έχω και ξάδερφο.. πες του χαιρετίσματα, θα θυμάται καλύτερα.

 Ας αναφέρουμε εδώ κάτι και για τους οργανοπαίκτες και μια ωραία ιστορία.
Αυτούς που θυμάμαι είναι ο μπάρμπα Πάνος Κων. Μπάρλας ή Κατσιανός ►8 στο κλαρίνο που πάντοτε έπαιζε με κέφι, στη ανάγκη βόηθαγε καμιά φορά και ο αδερφός του ο μπάρμπα Μήτσιος- ο Μητσιαρώνης. Ο Τάσης Δικαίος- ο Δραπέτης- στο λαούτο , ο Μαρίνος Αλουπογιάννης στο βιολί, ο Σάκκας (Τάσης Κων Μπάρλας ) στη πίπιζα και ο Λάμπης Καμπύλης στο τούμπανο.

  Από τα γύρω χωριά οι πιο γνωστοί ήταν ο Αγγελλέτος ή Μπαχάτης από την Μελιγού στο κλαρίνο, ο μπάρμπα Γιάννης Μουρλούκος ή Σελιβερδές από τα Βέρνεβα στο λαούτο και οι Περραίοι από το Πλάτανο στα βιολιά.

 Αλλά ας πούμε κάτι για τον μπάρμπα Πάνο τον Κατσιανό. Ήταν πολύ ήπιος και ευτυχισμένος άνθρωπος με αυτά που είχε. Μας έλεγε ότι ποτέ δεν είχε αρρωστήσει, ποτέ δεν είχε ούτε πονοκέφαλο και ποτέ δεν πήρε φάρμακα ούτε ασπιρίνη. Τα καλοκαιριά βράδια τον παίρναμε για καντάδες στον Αγιάννη παιδιά τότε. Αυτός ήταν πολύ χαρούμενος που έπαιζε κλαρίνο πολλές ώρες μαζί μας.

Ο Στράτης Δαλιάνης ή Λοκανίκας, παλιός δήμαρχος, μάζευε τα λεφτά από όλους για να πληρώσουμε τον μπάρμπα Πάνο.  Μια φορά θυμάμαι είχε ένα πενηντάρι (50 δραχμές)  και το έβαζε στη μια τσέπη του μπάρμπα Πάνου.  Μετά από λίγο το έπαιρνε και το έβαζε στη άλλη τσέπη και αυτό έκανε όλη τη νύκτα για να κάνει τον μπάρμπα Πάνο να πιστεύει ότι του έβαζε πολλά λεφτά.
 Φυσικά ο μπάρμπα Πάνος το καταλάβαινε αλλά συνέχιζε με κέφι το κλαρίνο και την άλλη μέρα όταν τελικά βρήκε το πενηντάρι μας ρώταγε στη κορδέλα που πηγαίναμε πότε θα πάμε για καντάδα. Αυτός ήθελε να παίζει κλαρίνο και να χαίρεται βλέποντας όλους να διασκεδάζουν.

 Τότε στα πανηγύρια χόρευε όλος ο κόσμος μαζί στη πλατεία του Αγιώργη ας πούμε χωρίς υπερβολή και 100 άτομα στο χορό όλοι μαζί. Όποιος είχε λεφτά και μερακονώτανε – έμπαινε στο κέφι πέταγε κάτι και για τα όργανα.
 Αργότερα ο Μπαχάτης από τη Μελιγού μετά από κάθε χορό μετά από κάθε τραγούδι κούρτιζε το κλαρίνο πολλή ώρα για να του ρίξουν λεφτά να παίξει και να χορέψουμε. Αυτό το κούρτισμα το είχε παρακάνει, που ο κόσμος δεν το ήθελε πια, αλλά έγινε σιγά σιγά συνήθεια για όλους.
 Ο Πάνος Κων. Μπάρλας ή Κατσιανός παίζει κλαρίνο δίπλα ο Γιώργος Φωτ. Γαΐτάνης. 

Μια φορά ήταν ημέρες του Πάσχα και χόρευε ο κόσμος στο Αγιώργη δίπλα στις μουριές και τότε οι άλλοι οργανοπαίκτες αρχίσανε τα κουρτίσματα για τα λεφτά και αφού κανένας δεν έριχνε τίποτα γιατί δεν είχε, μες το κόσμο δυνατά, που συνήθως μίλαγε πολύ σιγά, να το ακούσουνε όλοι ο μπάρμπα Πάνος ο Κατσιανός είπε: «Βαράτε ρε παιδιά να χορέψει ο κόσμος αέρα τους πουλάμε !!!» και άρχισε να παίζει μόνος του και μετά τον ακολούθησαν και οι άλλοι τι να έκαναν.

Φιλικά Γιάννης  Κουρόγιωργας   (Φεβρουαρίου 25, 2015 σχόλιο .στον Παλμό του Αστρους – Astros news .
  
 Την προηγούμενη φορά είχα λησμονήσει κάποια μαγαζιά και κάποιες δραστηριότητες. Ένα άλλο μικρότερο παιδί που και αυτό ζει στα ξένα ο Μήτσιος της Θανάσως, ο Περδικάρης με επέπληξε γιατί ξέχασα τον Σινεμά, τον Καραγκιόζη και τον Φαρμακοτρίφτη το Μανωλάκη. Καλά ρε Μήτσιο μη βαράς καμάρι μου θα τα γράψω και για αυτά και θα συμπληρώσω και κάτι άλλο.

Ο Εμμανουήλ- Εμμανουήλ ►8 ήταν ο Φαρμακοποιός και συμβολαιογράφος!!! Το σπίτι του στον Αγιάννη ήταν δίπλα από του Παπά- Αριστείδη κοντά στον Πρόδρομο. Εκεί είχε το φαρμακείο του και δούλευε το γουδί!!. Είχα πάει στο σπίτι του γιατί η υπηρέτρια του η θεια Κούλα ήταν ξαδέρφη της Πολυξένης του Ιππέα – Αλουπογιάννη  και της γιαγιάς της Ελένης του Μπάρλα - Λαβιού και είχαμε συγγένεια. Η γιαγιά Κούλα είχε χαρίσει στη μάνα μου 2-3 παράξενα βάζα. Το Μανωλάκη δεν τον θυμάμαι. Μου έλεγαν ότι έπινε νερό την άνοιξη και το καλοκαίρι από τη Μούσγα και μόνο το Φθινόπωρο από τις πηγές προδρόμου. Το χειμώνα κατέβαινε στο Άστρος – Γιαλό κα το φαρμακείο του ήταν στην πλατεία. Το κτήριο το αγόρασε  ο Μητσιάκης Δημ Λεμπέσης – και τώρα λειτουργεί καφετέρια και ψητοπωλείο. Παλιά εκεί ήταν το κατάστημα με τα κατεψυγμένα προϊόντα του Χαρ. Κορομβόκη.  

Υπήρχε και το τσαγκάρικο του Γιάννη του Γαρδικιώτη Ξιούρα στο πατρικό του σπίτι μαζί με το σαμαρτζίδικο του μπάρμπα Θανάση.

Κινηματογράφο έπαιζε στον Αγιώργη στη μάντρα του καφενείου του Τζιορτιώνα ο Χάρης ο Μπόγρης - Διαμαντόπουλος. Την ενέργεια την εξασφάλιζε από μια γεννήτρια με μηχανή εσωτερικής καύσεως δεν θυμάμαι αν ήταν βενζίνης ή πετρελαίου. Συχνά χάλαγε ή του την χαλούσαν κάποιοι για να βρουν ευκαιρία να μπουκάρουν οι τζαμπατζήδες. Έπαιζε εμπορικά έργα.

Τα Τ.Ε.Α έπαιζαν κινηματογράφο με μια Αμερικανική super 8 mm στον τοίχο της Παναγιάς της Λάκκας. Είχαν ένα καλό ηλεκτροπαραγωγό ζεύγος σε τρέιλερ. Τα ηχητικά τους ήταν χάλια δεν είχαν καλά ηχεία και ο ενισχυτής ήταν της πυρκαγιάς!! 
   Πριν την προβολή έβαζαν τα << Επίκαιρα >> σκέτη προπαγάνδα. Θυμάμαι τον Πατακό με το μυστρί, κάποιους απο τους ακατανόητους λόγους του δικτάτορα  Παπαδόπουλου, τον Ζωιτάκη  κ.α. 

Κατόπιν έπαιζαν τους<< Γενναίους του Βορά >>, << Στα σύνορα της προδοσίας>>, << Δραπέτες του Μπούλκες>> κ.α.   Έπαιζαν καουμπόικες, με τη Βουγιουκλάκη  ταινίες με το Θανάση Βέγγο κ. α Κουμάντο έκανε ένας δεκανέας από την Πάτρα ονόματι Παρασκευάς.

Με την χρίση της νέας τεχνολογίας προβολή κινηματογραφικής ταινίας στο προαύλιο του σχολείου μας. Αύγουστος 2013. 

Στο τέλος μιας προβολής έπαιξε ζωντανά φλογέρα στο μικρόφωνο, μάλλον ένα φλάουτο είχε, ο βοσκός Βασίλης Ιωαν Αλουπογιάννης ή Βασιλείου ή Γκιώνης. Ένας πολύ ήρεμος άνθρωπος που το χειμώνα κατέβαζε τα ζωντανά του στα Χαντάκια- οικισμός που κατοικείτο από Αγιαννίτες γεωργοποιμένες. Όπως προανέφερα τα ηχητικά είχαν τα χάλια τους. Ακούγονταν η φλογέρα με πολλά μα πάρα πολλά παράσιτα. Τότε ο Λιάς ο Σιόκλας είπε: «Εχει πολλά παράσημα!!!!» γελάσαμε αρκετοί. Οι περισσότεροι δεν κατάλαβαν γιατί γελάσαμε και μας μάλωσαν! Ήταν βλέπεις παρών και ο ταγματάρχης των Τ.Ε.Α. Κων/νος Ζ.. από το Πευκί της Ευβοίας, ►10 έπρεπε να είμαστε κόσμιοι ! 

Όταν έρχονταν ο ταγματάρχης οι τότε παρατρεχάμενοι τον τραπέζωναν στου Μαχαίρα ή στου Φούντα. Εκείνος τους μιλούσε για το εθνοσωτήριο γεγονός. Κάποτε χώθηκα στο μαγαζί του μπάρμπα Σπύρου τούρλωσα τ αυτιά μου και άκουσα την ομιλία του.   

Καραγκιόζη θυμάμαι να παίζεται στην μάντρα του Καφενείου. Όμως και πολλά παιδιά σκαρώναμε Καραγκιόζη. Έπαιξε και η αφεντομουτσουνάρα μου μία και μοναδική παράσταση. Αυτό όμως μια άλλη φορά.

ΣΧΟΛΙΑ Παν. Ι. Δ. Βλαχάκη. ©

►1 Τις πρώτες γραμμές δεν  θα τις έβγαζα. Δεν μου αρέσει να με παινεύουν φοβάμαι το καλάμι…. Από το Γιάννη το δέχομαι γιατί ήταν και είναι ένα από τα μεγαλύτερα μυαλά του Αγιάννη. Τι να πω για  το ήθος και τον χαρακτήρα του. Ο αείμνηστος Λεωνίδας ο Δάσκαλος μας, τον έβαζε και έκανε μάθημα στα άλλα παιδιά. Τι να έκανε δεν προλάβαινε με τόσα παιδιά. Αυτό μου το είπε μια μικρότερη μαθήτρια: ¨ Τον λέγαμε Κύριο και γνώριζε νεράκι την γραμματική και το συντακτικό!!¨ Ο Γιάννης του μπάρμπα Γρηγόρη τελείωσε τη νομική στα μέσα της δεκαετίας του ΄60. Βαθιά δημοκρατικός( δεν έχω την άδεια του να αναφέρω περισσότερα) πιεζόμενος από την Χούντα μετανάστεψε και διέπρεψε στα ξένα. Σπούδασε οικονομικά στον Καναδά όπου εργάστηκε σε μεγάλες εταιρίες. Τώρα είναι  συνταξιούχος και επισκέπτεται  συχνά την πατρίδα μας. Δυστυχώς διαχρονικά  η Ελλάδα τρώει τα καλύτερα παιδιά της. Τον ευχαριστώ που με τίμησε και συμπλήρωσε τις αναμνήσεις μου.  
►2 Ο Βασίλης ο Κορδώνης – ο Σερίφης ο επιστάτης του Δημ Σχολείου Αστρους- ήταν ανάπηρος πολέμου και είχε άδεια περιπτέρου. Ήταν μελισσοκόμος και κηροπλάστης. 
►3  Ο Βασίλης ο Καβάσαλης ήταν Καστρίτης έμπορος που είχε παντρευτεί στο Αστρος.
►4 Κουτίβας ή Σκαντζιός ο παππούς με την ταβέρνα αυτή και με κάποια κτήματα σπούδασε τα παιδιά του.
►5 Παναγιώτης Σκαρπέλος ή Μαντζουράνης ή Σπόρτης. Ξενιτεύτηκε στη Γερμανία. Ο ένας γιος του ο Γιάννης είναι καθηγητής στο Πάντειο πανεπιστήμιο.
►6 Στην περιοχή του Αγιάννη δούλευαν επτά νερόμυλοι. Οι τέσσερεις του Προδρόμου οι τρις πρώτοι ήταν του Τουρκοπαπάζογλου - αργότερα είχαν άλλους νοικοκύρηδες. Στον Αι Λιά ήταν ο Γιανακαΐκος της οικογένειας Κουτίβα. Χαμηλά στο ρέμα  και του Σταυρούλη ή Κωστόπουλου ή Λυχνίδη. Ποιο κάτω ο νεότερος του Γιώργη Ιωαν. Κολοβού χαμηλά στο ρέμα πριν από τα Χαντάκια. Θα αναφερθούμε αναλυτικά για τους Μύλους σε άλλο κείμενο.
►7. Ρώτησα για το φούρνο. Εκκρεμεί η απάντηση όποιος ξέρει ας βοηθήσει.
►8 Ο Πάνος Κων. Μπάρλας ή Κατσιανός ήταν γιος του μεγάλου κατσικοκλέφτη Κωνσταντίνου Μπάρλα του γνωστού Κατσιανού. Ένα θέλω να προσθέσω έπαιζε κλαρίνο περπατώντας στον ανήφορο!! Τέτοια γερά πνευμόνια είχε. Δεν ήταν γρήγορος στα γυρίσματα γιατί δεν χρησιμοποιούσε τα κλειδιά, έπαιζε γλυκά με την ψυχή του. Τον Θυμάμαι πολύ γέρο να παίζει και να του κρατά το ίσιο με το τούμπανο ο Σαλέας- Γεώργιος Μιχ. Κολοβός. Το Τραγούδι που τους άρεσε ήταν  της Μαρουδιάς τα αλώνι. Μεγάλα γλέντια στον Αγιάννη.
►9 Οι δυο γιοί του ήταν Αξιωματικοί Ο ένας ήταν αρχηγός του Λιμενικού ή λιμενάρχης στον Πειραιά επί Μεταξά. Κατόπιν τα σπίτια η περιούσια πουλήθηκαν και δεν υπάρχει αυτό το όνομα στον Aγιάννη.
►10 Μετά από πολλά χρόνια τον συνάντησα Κ.Ζ. σε ένα κατάστημα με εργαλεία στην Αθήνα. Του μίλησα, θυμόταν αρκετά από την εποχή με ρώτησε αν ζουν κάποιοι από την περιοχή μας. Ήταν ευγενικός και με κάλεσε να με φιλοξενήσει σε ένα ξενοδοχείο που έχει στην Β. Εύβοια.


Κυριακή 19 Απριλίου 2015

ΞΑΚΟΥΣΤΗ ΤΕΤΡΑΔΑ.



     
       Γράφει
Ο Καστρίτης λαϊκός ποιητής             
 Σπύρος Κωνσταντέλλος. ©  

                      

Ένα συνεργείο πρώτο
είναι μέσα στο Καστρί,
που κολλάει τα πλακάκια
άψε σβήσε στη στιγμή.

Είναι ξακουστή τετράδα
όλοι τους καλά παιδιά,
σαν θα κοιμηθούν το βράδυ
δεν είναι άλλοι σαν κι αυτά.

Μάστορας είναι ο Αργύρης ►1
κι οι υπόλοιποι βοηθοί,
εκείνος έχει το κουμάντο
μα δεν βλέπει προκοπή.

Δεύτερος είναι ο Λαγούδης
καλλιτέχνης σοβαρός,
που αν δεν κόλλαγε πλακάκια
θα ήταν σίγουρα γιατρός. ►2

Τρίτος είναι ο Τριάντος
γεννημένος έμπορας,
δεν αγχώνεται καθόλου
από πίεση δουλειάς.

Τέταρτος είναι ο Ντούμος
που δουλεύει με ρυθμό,
μια ώρα με το φτυάρι
μια με το κινητό.

Σχόλια Παν. Ι. Δ. Βλαχάκη.
►1  Ο λαϊκός ποιητής έχει την ευθύνη !!! Εξ άλλου στον Ελλαδικό χώρο υπάρχουν πολλά χωριά με το όνομα Καστρί!!!!
►2 Ναι έτσι είναι ήταν άριστος μαθητής ο Λαγούδης και μεγάλος καλλιτέχνης.

      Βιογραφικό.
Ο λαϊκός ποιητής Σπύρος  Κωνσταντέλος του Αθανάσιου και  της Παρασκευής . Γεννήθηκε στο Καστρί το 1969. Οι σπουδές του φτάνουν μέχρι το Γυμνάσιο. Διαθέτει πηγαίο λαϊκό ταλέντο και  είναι συνεχιστής της παράδοσης των Καστριτών καλλιτεχνών. Τραγουδά ρεμπέτικα και ψάλει στην εκκλησία. Τους καλλιτέχνες  << Τους βαράει η καστανιά, αυτό πρέπει να τους εμπνέει.>> Έτσι εξηγεί το γεγονός ο λαϊκός καλλιτέχνης - κατασκευαστής << ο Νέστος >>  
Ο Σπύρος αγαπάει παθιασμένα τον τόπο του και ελάχιστες φορές απομακρύνεται από αυτόν. Ο Σπύρος μας έχει χαρίσει την ποιητική συλλογή << ΜΕΤΑΞΥ ΤΥΡΟΥ ΚΑΙ ΑΧΛΑΔΙΟΥ >> ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΕΛΛΟΥ ΚΑΣΤΡΙΤΟΥ ΚΑΣΤΡΙ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ 2007.  Τώρα ετοιμάζει άλλη ποιητική συλλογή. Κάποια ποιήματα τα έχει καταγράψει και ηχητικά.

Παρασκευή 27 Μαρτίου 2015

ΒΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ.


Γράφει ο Τάκης Λάτσης.       


Με τα καινούργια του βήματα στη βροχή
δεκανίκι λυγμός βουβός κι η σιωπή
χάδι και ράπισμα οι στάλες
ανάσα κομμένη στ' ανηφοριού το ζόρι.
Βγήκε τρέχοντας πίσω από την ψευδαίσθηση
οι βροχοσταλιές ειν' ότι έχασε νόμιζε
και φέρνουνε στ' αγγίγματά τους μνήμες
και σου ποτίζουνε το δέρμα φωτιά κι αγέρα.
Μιλούσε με τη βροχή κι αδερφώνονταν
μαζί εξατμίζονταν , συννεφόσμιγαν
και γύριζαν πίσω στάλες , πάλι μαζί
σ' αέναο κύκλο νερού , φλόγας κι αέρα.
Σ' ένα του βήμα πέρασε μες από κεραυνό
χαραμάδα στο χωροχρόνο απροσδόκητη
τοπίο πρωτόγνωρο , ανεξερεύνητο
σκηνικό στημένο μ' αίμα , πόνο και δάκρυ.
Όλ' η διαδρομή γοητευτικά βροχερή
της ψυχής τα φώτα το σκοτάδι οργώνουν
Άνοιξη να φυτρώσει στης βερικοκιάς τους ανθούς
η αδιαμφισβήτητη ηγεμονία της τρέλας.
Ονειρικοί εφιάλτες σε πλημμυρισμένο αδιέξοδο
σκιές καταδικασμένες σε υπέρβαση μοιραία
μύριες σκέψεις , μνήμες κι αισθήσεις η βροχή
τα καινούργια του βήματα θυμίζουν αυγή.
             
                        Βροχή, ομίχλη, σκέψεις, φλόγα, έρωτας, φυγή !!!!

Πέμπτη 19 Μαρτίου 2015

ΜΑΥΡΟ ΑΣΠΡΟ.


               Γράφει    
Ο Γιάννης. Βασ. Κούβαλης.


                  Μαύρο-Άσπρο.

Δύναμαι να μετατρέψω τας Ευμενίδας εις Ερινύας,
 μα τι μορφή παίρνουν αυταί όταν μετατρέπονται;
Μα πόσο ολίγο σου φαίνεται ένα δένδρο,
 ένα τοπίο, μια παράσταση χρωμάτων του οφθαλμού;
Μα πόσο θα μηχανορραφείς άμα μόνον τη νύχτα ιδείς,
μα πόσο περισσότερο εις αυτή θα εισέλθεις κι αν είναι πολυπλόκαμη,
 μα πόσο η απλότης δε σου φτάνει,
 πόσο νεκρή πρέπει για σε να γενεί δια να ιδείς;
Εγώ, ο Ιωάννης στ' όνομα, ω Ζευς, ω Μωυσή,
μα γιατί πατέρα δεύτερε σε μισώ τόσο πολύ;
Μα γιατί σε απεχθάνομαι;

Σχόλια Παν. Ι.Δ. Βλαχάκη.

Ο Γιάννης Βασ. Κούβαλης  έχει Κυνουριακή καταγωγή από τα Βέρβαινα . Είναι ο πρωτότοκος    του  Βασίλη Κούβαλη .  Γεννήθηκε στο Άργος 10 Νοέμβρη του 89, έζησε στην Ίο και Θήρα Κυκλάδων όπου πήγε σχολείο, παρακολούθησε μαθήματα γενικών σπουδών στο αμερικάνικο κολλέγιο, ασχολείται με την καλλιτεχνική φωτογραφία, την υποκριτική, τη μουσική, λίγο με τη ζωγραφική και με την ποίηση. Χαίρομαι Ιδιαίτερα  που ένα νέο παιδί τιμά τους ΠΑΡΝΩΝΙΤΕΣ.


Τρίτη 17 Μαρτίου 2015

ΒΑΕΝΙΑ.

        Γράφει 

 ο Βασίλης Ιωαν. Κούβαλης              
      Βερβενιώτης Νομικός.

                                           ΘΥΜΗΣΕΣ (  Ε Βαένια ε  Δόγες.) 

Ο μπάρμπα -Μήτσιος ο Τσικούνας (Θεοδοσόπουλος) και ο μπάρμπα- Μήτσιος ο Μάγκας (Καρκούλης) οργανοπαίζοντες και άδοντες, υπό το βλέμμα του παππούλη μου, του γέρο Μούτα (Θεοδοσόπουλος) (σε β πλάνο), στη ταβέρνα του μπάρμπα Κώστα του Καραματζάνη (Άλουπα) στα Βέρβενα... - τώρα του Γιώργη του Καραματζάνη. Πρόκειται για τον περιβόητο Θόλο. Εδώ είχαν γίνει άπειρες Βερβενιωτο-κρασοκατανύξεις... Έχουν παρελάσει και έχουν γίνει "λειάδα" όλοι οι αστέρες της κανάτας του χωριού...

 Εκεί και στο πασαμάκι με τα λουλούδια, έβλεπα μικρός και καθημερινά,τους αείμνηστους: το Φώτη το Τζάλα, το Τζιμάκη, το γέρο -Χωνή, (Π. Μπούζιος) το γέρο Μούτα, το γέρο Τουρκιά (Χασάπης), τον μπάρμπα Γιώργη το Λίτσα (Κασκαμπάς), το γέρο-Πετράκο (Γαλάνης) και πολλούς άλλους, λιγότερο θορυβώδεις συγχωριανούς, να πίνουν τις περισσότερες φορές ξεροσφύρι τη σούμα τους, με κρασί του διάσημου Νεμεάτη, κρασέμπορου, Μαγούλα...

  

Παίζουν ο  Μήτσιος ο Τσικούνας - Θεοδοσόπουλος Κλαρίνο  και ο  Μήτσιος ο Μάγκας- Καρκούλης  Τούμπανο  ( Φωτό του 1975 ή 1976)

Εκεί θυμάμαι τον παππού μου το γέρο Μούτα με τον μπάρμπα Μήτσιο τον Καραγκούνη μετά από κατανάλωση βαενιών κρασιού, να χορεύουν με τα ριγέ μακριά τους σώβρακα, στεφανωμένοι με κληματόκλαρες, με μια ξέφρενη Διονυσιακή έκφραση.

Στο πασαμάκι ο μπάρμπα Νότης ο Τζάλας, έβγαζε τα δόντια των συμπατριωτών, με τα οδοντιατρικά του εργαλεία, που έφερε από την Αμερική, που δούλευε σαν βοηθός οδοντιάτρου...

 Στην αυλή της ταβέρνας ο Τζιμάκης "χάρισε" τη ζωή σε μιά σκνίπα, που έπεσε στο κρασί του, εκστομίζοντας εκείνη τη φοβερή ατάκα: "δεν σε σκοτώνω, γιατί κάνεις την ίδια δουλειά, με μένα..." (έπινε η σκνίπα).

Στην αυλή επίσης είχαν γίνει πολλά και ατέλειωτα Βερβενιώτικα γλέντια... Εκεί και κάτω από το Θόλο, μαγειρεύτηκαν άπειροι μεζέδες, αλλά και δεκάδες εκλογές, αφού ο μπάρμπα Κώστας είχε εξελιχθεί στον υπ αριθμώ ένα τοπικό παράγοντα των Κοινών στο χωριό...

Φοβερά γραφικά περιστατικά είχαν συμβεί εκεί, πολλά απ αυτά είχα την τύχη να τα ζήσω και αισθάνομαι πολύ τυχερός γι αυτό. Εποχές!!!  (Φωτό του 1975 ή 1976) –

 Σημειώνεται ότι χρησιμοποιούνται τα παρατσούκλια των εικονιζόμενων, κατά τα ισχύοντα στα Βέρβενα. Τα επώνυμα για τους μη Βερβενιώτες ).


BIOΓΡΑΦΙΚΟ ΒΑΣΙΛΗ ΚΟΥΒΑΛΗ.

 (Σκανδάλη κατά τα ισχύοντα στα Βέρβενα)

Γεννήθηκε  το 1956 στα  Βέρβενα Κυνουρίας Ν. Αρκαδίας από γονείς αγρότες... Τελείωσε 6τάξιο Γυμνάσιο στο Άστρος Κυνουρίας και σπούδασε Νομική στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης( Κομοτηνής ). Έκτοτε και μετά το στρατό δικηγορεί ανελλιπώς, αρχικά ως Μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Ναυπλίου με εγκατάσταση στο Άστρος (1985-1994) και ύστερα ως μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Νάξου, από το 1994 και μέχρι σήμερα. Κατοικεί  και εργάζεται στη Σαντορίνη, όπου και διατηρεί το Γραφείο του... Έχει δύο παιδιά, από το γάμο μου με την Αθηνά Γυπάκη (συμβολαιογράφο Ίου) το Γιάννη και το Μιχάλη.